خلقت آسمانها و زمين و ايجاد آنها از عدم ، قرار گرفته است .
جوينى مىگويد : فاتحة الكتاب ، ام‌الكتاب ، و مطلع و ابتدا و آغاز قرآن است و لذا تناسب داشت كه با بليغ‌ترين صفات و عام‌ترين و شمول‌دارترين صفت حق ، ادا گردد « 1 » .
آرى ، آغاز نمودن به حمد خداى متعال و همچنين تسبيح ذات اقدسش - جلّ ثنائه - همانا عامل برانگيختن عواطف انسان به سوى مطلع خير و متوجّه ساختن انسان به مبدأ فيوضى است ؛ مبدأ فيض و مطلع خيرى كه تمام وجود ، حيات و بركات از اوست . و اين همان جلال ، عظمت و بهاء است كه كلام و سخن در بدء طلوع و آغازين خود ، بدان جلاء گرفته و آذين شده است . و بيان از مشرق و محل طلوع آن ، جلال و عظمت مىيابد ، پس زيبا و شگفت‌انگيز است نام حق و صفات جمال و جلالش در آغاز گفتار و چه زيباست در وصف كمال !
سوره‌هاى مسبّحات
سوره‌هاى « مسبحات » هفت عدد و يا بالاتر ، بلكه بر نه عدد بالغ مىشود البته اگر « تبارك » را تسبيح به شمار آوريم ، چنان كه صحيح‌تر هم همين است : 1 - سورهء « فرقان » : تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ . . . . 2 - سورهء « حديد » : سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . . 3 - سورهء « حشر » : سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . . 4 - سورهء « صف » : سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . . 5 - سورهء « جمعه » : يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . . 6 - سورهء « تغابن » : يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . .
هامش
( 1 ) ربيع الابرار ابن معصوم ، ج 1 ، ص 55 .