5 - و بالأخره ايمان به اين نكته كه توجه و عنايت به احوال امتهاى پيشين ، عبرت بزرگ و درس آموزندهاى براى كسانى است كه از زندگى گذشتگان عبرت و درس مىگيرند به طورى كه از راهها و مسلكهايى كه اغوايى و گمراهكننده و منجر به گمراهى و ضلالت و باعث غضب پروردگار رحمان مىشود اجتناب نمايند كه :
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ
« 1 » .
نظر ابن معصوم پيرامون مقاصد معارف اسلامى در سورهء حمد
ابن معصوم مىگويد : خداوند منّان در سورهء فاتحه ، تمام مقاصد قرآنى را تذكّر و توجّه داده . و اين نوع سخن گفتن ، نهايت درجه و بالاترين مرتبهء براعت استهلال است . علاوه بر اينكه از الفاظ بسيار زيبا و مقاطع فوقالعاده خوب و نيكو ، تشكيل يافته و بر انواع بلاغت ، مشتمل است .
سپس ايشان مىگويد : و همچنين اولين سورهء قرآن « اقرأ » ، « پنج آيه از اولش » همان مطالبى را كه سورهء « فاتحه » در برداشت ، مشتمل است ، از قبيل براعت استهلال و غيره ؛ چونكه اولين آيات از قرآن است كه نازل شدهاند و در آن دستور به قرائت آمده و با نام « اللّه » شروع شده و در آن اشاره به علم احكام شده است . و همچنين در آن به تمام امور مربوط به توحيد « اللّه » و اثبات ذات اقدس و صفات او ( صفت ذات و صفت فعل ) و نيز به اصول دين و آنچه مربوط به إخبار از قول خداى تعالى :
عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ
« 2 » بوده ، اشاره شده است . و روى همين اصل ، گفتهاند : شايسته و سزاوار است كه سورهء علق به نام « عنوان قرآن »
هامش
( 1 ) حمد : 7 .
( 2 ) علق : 5 .