مىشوند كه اين آيه نص در اين معنا است كه در برزخ عقاب هست و همانطورى كه عذاب قبر حق است ثواب و نعمت برزخ نيز حق است و راجع به شهداء مىخوانيم
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ
. . . و روايت نبوى هم در بالا ذكر شد كه القبر روضة من رياض الجنة . . .
البته در اينجا بحثهاى گستردهاى هست كه آيا عذاب و ثواب قبر از آن همهء انسانها است يا گروههائى اصلا آن را احساس نمىكنند و بايد از روايات اين مطالب را جستجو كرد .
و امّا مسأله دوّم : ( ميزان ) :
اصل ميزان از ضروريات دين است و آيات قرآن تصريح به آن نموده از جمله اينكه مىفرمايد :
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً
« سورهء انبياء / 48 » و نيز مىفرمايد :
وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ
« اعراب / 7 و 8 » .
و نيز مىفرمايد :
فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ
« قارعه / 5 و 6 » پس ميزان عقلا ممكن است و شرع مقدس هم خبر از وقوع آن داده و از مسلمات است انما الكلام در بيان ماهيت ميزان است هم اقوال متكلمين و هم روايات در اين باب گوناگون است .
بزرگان معتزله گفتهاند : در روز قيامت حقيقتا ميزان و ترازوئى نهاده مىشود كه داراى دو كفه است و بواسطه آن وزن مىشود چيزهائى كه حال انسانها را براى مردمان در آن صحنه روشن مىسازد ولى در اينكه آن چيز وزن شده چيست اختلاف دارند :