( مسأله سوم ) ( افضليت امام )
يكى ديگر از ويژگيهاى امام و جانشين پيامبر عبارتست از افضل بودن سؤال اينست كه آيا خليفهء رسول اللّه بايد از ديگران افضل و بالاتر باشد [ از حيث علم - دين و شجاعت و . . . ] يا خير افضليت لازم نيست ؟ در مسأله دو نظريه مطرح است :
1 - اكثريت اهل سنت مىگويند : افضليت معتبر نيست و مفضول هم مىتواند خليفه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلم ) شود بدليل اينكه خلفاء ثلث نسبت به على ( عليه السلام ) مفضول بودند ولى مع ذلك با اجماع امت انتخاب شدند و ابن ابى الحديد معتزلى در اول شرح نهج البلاغه خود مىگويد :
الحمد للّه الذي قدم المفضول على الافضل .
2 - دانشمندان شيعه مىگويند : بايد جانشين پيامبر از همهء افراد امت پس از رسول خدا افضل و كاملتر باشد بدليل اينكه سه صورت بيشتر نيست :
1 - جانشين پيامبر از ديگر افراد امت ناقصتر باشد .
2 - خليفه رسول خدا با ديگر افراد امت مساوى باشند .
3 - امام پس از پيامبر از همهء افراد امت برتر و بالاتر باشد .
امّا احتمال اوّل به دو دليل باطل است :
1 - عقل مىگويد تقديم مفضول بر فاضل و مرجوح بر راجح قبيح است فى المثل در علم نحو اگر يك طلبه مبتدى را بر سيبويه مقدم بداريم قبيح است و يا در علم منطق اگر يك محصل مبتدى را بر ارسطو مقدم بداريم