( 2 - خداوند حكيم است )
دومين و سومين و چهارمين مسأله از مسائل عدل راجع به حكمت الهى است امّا مسأله دوم :
بحث در اينست كه آيا ممكن است خداوند مرتكب عمل قبيح شود يا خير ؟ .
آيا امكان دارد كه ذات بارى تعالى به واجبى از واجبات اخلال برساند يا خير ؟ .
آيا خداوند متعال فعلى را كه داراى مصلحت است حتما انجام داده و فعل قبيح و داراى مفسده را حتما ترك مىكند يا خير ؟ .
آيا ممكن است خداوند انسانهاى نيك را [ مثل انبياء و اوصياء و صلحاء و شهداء و . . . ] به جهنم روانه ساخته و انسانهاى پليد را [ مثل ستمگران ، كافران ، فاسقان و . . . ] به بهشت برد يا خير ؟ .
آيا ممكن است خداوند تكليف بما لا يطاق كند يا خير ؟ .
آيا امكان دارد كه حقتعالى به فرد يا گروهى ستم روا دارد يا خير ؟ .
در مسأله دو نظريه وجود دارد :
1 - اشاعره از آنجا كه حسن و قبح عقلى را انكار كردهاند مىگويند :
اين سؤال بىمعنا است و نبايد گفت كه خدا كار قبيح كند يا خير ؟ بلكه بايد گفت : هر كارى كه خداوند بكند همان كار حسن و بايستنى خواهد بود پس اگر خداوند ظلم كند ظلم بايستنى مىشود و اگر خوبان را به جهنم برد و بدان را به بهشت همين عمل حسن خواهد بود . . .