( 12 - خداوند داراى معانى و احوال نيست )
دوازدهمين صفت از صفات سلبيه خداوند اينست كه : وجوب وجود مقتضى است كه ذات حق داراى معانى و احوال و صفات زائد بر ذات نباشد و ما اين بحث را تحت عنوان توحيد صفاتى ذكر مىكنيم :
توضيح اينكه : توحيد داراى مراتب و ابعادى است :
1 - توحيد در ذات : يعنى شناخت ذات حق به يگانگى و اينكه مبدء كل هستى فقط ذات حق است و جهان يك قطبى بوده و ماهيت از اوئى و بسوى اوئى دارد اين بعد در بيان نفى شريك از خداوند بيان شد .
2 - توحيد در صفات : يعنى شناخت اين معنا كه صفات كماليه خداوند عين ذات او بوده و خود صفات هم در خارج عين يكديگرند اين قسم را در همين مبحث بيان خواهيم نمود .
3 - توحيد در افعال : يعنى شناخت اينكه جهان با همه اسباب و مسببات فعل حق بوده و قائم به اراده الهى است و احدى از خود استقلال ندارد و لا حول و لا قوة الّا باللّه العلى العظيم .
4 - توحيد در عبادت : يعنى شناخت اينكه يگانه معبود حقيقى و راستين خدا است و تنها خدا را مطاع دانستن و تنها او را جهت حركت قرار دادن و زندگى را به رنگ او در آوردن و براى او مردن و زيستن و بقول قرآن :
وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ . . .
إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
« انعام / 163 » .