ابوريحان نيز از وى وتأليفش كه در موضوع كميّت عمر طبيعي نوشته بود ياد ونوشتههاى أو را انتقاد كرده است « 1 » .
أبو عبد اللّه ناتلى نيز مدتي در دربار همان أبو العباس خوارزمشاه بوده وهمانجا با بيرونى ملاقاة كرده بود « 2 » .
[ 6 - أبو سعيد أحمد بن محمد بن عبد الجليل سجزى ]
6 - أبو سعيد أحمد بن محمد بن عبد الجليل سجزى ( متوفى 414 ، 415 ) كه مدتي در دربار أبو جعفر أحمد بن محمد بن خلف سيستانى از بقاياى امراى صفارى كه در 311 - 352 در سيستان حكومت داشت « 3 » ويك چند هم در شيراز در دستگاه عضد الدّولهء ديلمى بود 338 - 372 وكتب ورسائلي بنام آنها نوشت .
أبو سعيد سجزى چنانكه پيش گذشت مخترع نوعي از أسطرلاب است بنام زورقى كه بر مبناى حركت وضعي زمين ساخته شده وابوريحان آن را بسيار تحسين وتمجيد نموده است « 4 » .
ابوريحان در كتاب مقاليد علم الهيئة وآثار الباقية واستيعاب ملاقاة خود را با وى تصريح كرده « 5 » ، ودر رسالهء افراد المقال في امر الظلال « 6 » هم از سجزى نام برده واز كتاب العمل بالاسطرلاب وى مطلبي نقل كرده است .
هامش
( 1 ) - آثار الباقية ص 83 .
( 2 ) - مقدمهء زاخائو بر آثار الباقية .
( 3 ) - فرزندش أمير خلف بانو پادشاه فاضل فضلپرور معروف است 352 - 393 كه بدست سلطان محمود غزنوى بحبس افتاد وسيستان داخل قلمرو سلطنت محمود درآمد .
( 4 ) - كتاب استيعاب الوجوه الممكنة في صنعة الأسطرلاب كه عين عبارتش در حواشي تفهيم نقل شده است .
( 5 ) - أزين قبيل كه در آثار الباقية مىنويسد : « وسمعت ابا سعيد أحمد بن محمد بن عبد الجليل السجزي المهندس . ص 42 ودر مقاليد علم الهيئة بعد از ذكر نام أو مىنويسد : « وأعلمته ان مولاي ومصطنعى ابا نصر منصور بن علي بن عراقي أيده اللّه شديد القوى . . . الخ » .
عبارت استيعاب را هم در حواشي باب أسطرلاب تفهيم « ص 297 » عينا نقل كردهايم .
( 6 ) - ص 54 طبع حيدر آباد دكن .