تهمت كدام است
هر كوكبى كه برو منحسها « 1 » گرد آيد وبدى حال از سوختن ورجعت ووبال وهبوط وزايلى وساقطى وزخم « 2 » نحوس بجرم ونگرستنشان بدشمنى ، أو را متّهم دارند بدلالت . زيرا كه اگر وعده كند راست نتواند كردن وبجاى نتواند آوردن .
منّت نهادن ومكافات « 3 » چيست
اگر كوكبى اندر هبوط خويش باشد يا بچاهى « 4 » وخاصّه اندر آن برجها كه أو را اندر آن بهره نيست ، همچنان بود چون بازداشته اندر مطبق « 5 » . چون كوكبى برو پيوندد از آن كواكب كه ميان ايشان دوستى است يا مزاعم أو باشد ، دستش گرفته دارد وأو را از آن بلا « 6 » فرياد رسانيده « 7 » دارد . ومنت نهادن اين است . وأو را منعم خوانند . تا آنگه « 8 » كه أو را همچنان حال پيش آيد وآن كوكب نخستين بدو پيوندد ومنّت برو نهد ومكافات اين است .
كدامست كوكب دو دست راست يا « 9 » دو دست چپ « 10 »
هر كوكبى كه اندر وتد « 11 » وسط السّماء باشد وشعاع تسديس أو وتربيعش هر دو زبر « 12 » زمين اوفتند أو را دو دست راست خوانند وغلبه أو را باشد . وآن كوكب كه بوتد وسط السّماء باشد « 13 »
و
هامش
( 1 ) - منحستها ، خ . بدو منحتها ، س .
( 2 ) - زايلى ساقطى ورحم ، س . افتادگى وتصحيف دارد .
( 3 ) - مكافات كردن ، خ . اين اصطلاح را صاحب كفاية التّعليم نعمت ومكافات آورده است .
( 4 ) - رجوع شود بعنوان وجدول درجتهاى سعادت افزاى وچاهها ( ص 423 - 424 ) .
( 5 ) - بازداشتهاند ومطبق ، خد . فانّه كالمحبوس في المطابق والمطامير ، ع .
مطبق بضمّ ميم وكسر باء بمعنى زندان زير زمينى است . ومطموره بمعنى نهانخانه كه در وى طعام نهند ( تاج العروس وصراح اللغة ) .
( 6 ) - از إبلا ، خد .
( 7 ) - رساننده ، س .
( 8 ) - آنگاه أو را ، س .
( 9 ) - با ، س . ما ذو اليمينين وذو اليسارين ، ع .
( 10 ) - مقصود أستاذ شرح دو اصطلاح معروفست كه در بيشتر كتب نجومى تيامن وتياسر گويند .
صاحب كفاية التّعليم ميگويد تيامن باصطلاح منجّمان آنست كه چون كوكبى در وتد عاشر باشد مطرح شعاع هر دو تسديس وهر دو تربيع وى زور زمين باشد وآن دليل بر قوّت وسعادت بزرگ است وآن كوكب را ذو اليمينين خوانند . وامّا تياسر آنست كه چون كوكبى در وتد رابع باشد مطرح شعاع هر دو تسديس وهر دو تربيع وى زير زمين باشد وآن دليل ضعف ونحوست قوى است وآن كوكب را ذو اليسارين خوانند . وذو اليمينين هميشه غالب باشد وذو اليسارين هميشه مغلوب بدان سبب كه قوّت ذو اليمينين بمنزلت قوّت آنكس است كه هر دو دست أو قوّت دست راست دارد وضعف ذو اليسارين بمنزلت ضعف آنكس است كه هر دو دست أو ضعف دست چپ دارد .
( 11 ) - خد ( وتد ) ندارد .
( 12 ) - زير ، س . بقرينهء ديگر نسخ فارسي وعربى اين كتاب وساير مآخذ نجومى تحريف است .
( 13 ) - وامّا ذو اليسارين فهو الّذى يكون في وسط السّماء وتسديسه وتربيعه معا تحت الأرض ، ع . وآن كوكب كه بر وتد رابع باشد ، خ . بيشتر نسخههاى فارسي وعربى اين كتاب مطابق متن است كه در ذو اليسارين نيز مانند ذو اليمينين كوكب را در وتد وسط السّماء نوشته وتنها نسخهء ( خ ) با ساير مآخذ نجومى موافق است كه در ذو اليمينين كوكب در وتد وسط السّماء يعنى خانه دهم باشد ودر ذو اليسارين در وتد رابع يا وتد الأرض يعنى خانهء چهارم چنانكه از كفاية التّعليم در حاشيهء پيش نقل كرديم .