جمعه پيش از طلوع آفتاب از آن دو ستون آب تراوش مىكند .
ابوريحان مىگويد اگر آن امر را مقيد بروز جمعه نكرده وبطور اجمال ومطلق در يكى از روزهاى هفته گفته بود امكان داشت كه آن را با قواعد علمي تطبيق كنيم ؛ اما بآن صورت كه مخصوص روز جمعه باشد قابل قبول نيست . « 1 »
2 - پس از آنكه علل وأسباب طبيعي فوران وبالاجستن آب را از بعضي چشمهها بيان كرده است ؛ مىگويد بسيارى از مردمان كه از علوم طبيعي بيگانه واز درك حقايق أمور عاجز بودند ؛ با من در اين بحث درآويختند وبمنازعه برخاستند ؛ وحال آنكه اگر أسباب وعلل طبيعي را مىشناختند ؛ يا از آلات وأدوات كه زمين را با آن طراز مىكنند سررشته داشتند ؛ هرگز با من در آن مبحث مجادله نمى - كردند وبه بطلان عقيدهء خود پىمىبردند . « 2 »
3 - دربارهء معادن وكيفيت تكوّن الماس مىگويد :
« واما الخرافات الجارية على الألسن في معادنه ووجوده فكثيرة » « 3 » .
وبعد از آنكه مبلغى از آن خرافات را نقل وابطال كرده است مىگويد « ولا نهاية للهذيان » يعنى ياوهگويى وژاژدرايى حد وحساب ندارد .
4 - در جزو خواص سنگ شبه ( - سبج ) عوام معتقدند كه دفع چشم زخم مى - كند وچون با كودك چشم زده همراه باشد مىشكند وآفت چشمزدگى از أو دفع مىشود ؛ وبدين سبب آن را در تعويذ وچشم پنام بگردن كودكان مىآويزند . « 4 »
ابوريحان آن را جزو خرافات مىشمارد ومىگويد سبب رواج آن عقيدهء واهى اين است كه سنگ شبه بسيار نرم ونازك وزود شكن است وبكمترين آسيب كه بدان رسيد مىشكند ؛ اين است كه عوام جاهل آن را بر دفع چشم زخم حمل
هامش
( 1 ) - آثار الباقية ص 264 .
( 2 ) - آثار الباقية ص 262 .
( 3 ) - كتاب الجماهر في معرفة الجواهر ص 99 .
( 4 ) - كتاب الجماهر ص 102 .