حمل با درجهء پسين از حوت متّفق است بقوّت . ودرجهء دهم از حمل با درجهء بيستم از حوت ، يكى راست همى فزايد وديگر باشگونه همى كاهد .
وهر دو برجى كه مدار ايشان يكى است يا بشمال ويا بجنوب « 1 » ايشانرا متّفق في الطّريقة خوانند ، اى كه اتّفاق ايشان اندر يكى راه است وبر يكى راه روند وساعات روز هر دو برج راست باشند وهمچنان ساعات شب . وهر دو مطالع « 2 » ايشان بفلك مستقيم راست بود « 3 » . واين چون جوزا با سرطان وثور با أسد « 4 » .
واين اتّفاق نيز اندر درجههاى ايشان هم بر باشگونگى است . كه درجهء نخستين از سرطان با درجهء پسين از جوزا متّفق است بطريقت ، ودرجهء دهم از سرطان با درجهء بيستم از جوزا .
واين دو معنى را اندر كتابها نامهاى گوناگون يافته همى شود . وباكى نيست
هامش
( 1 ) - ويا جنوب ، خد . بشمال يا بجنوب ، س .
( 2 ) - ساعات شب هر دو ومطالع ، حص . وساعات نهار كلّ واحد منهما مسا ولساعات نهار الآخر وكذلك ساعات اللّيل ومطالعهما في الفلك المستقيم متساوية ، ع . مقصود أستاذ اشارتى است بدان قاعده كه در مبحث مطالع ومغارب در حاشيهء ص 203 گفته شد : مجموع مطالع دو جزو كه بعدشان از نقطهء انقلاب يكى باشد همچند مطالع آنهاست بفلك مستقيم .
( 3 ) - باشد ، خ .
( 4 ) - ارتباط وپيوستگى ونظر كواكب را نسبت بيكديگر در فنّ تنجيم اتّصال خوانند . واتّصال دو قسم است يكى اتّصال نظر وديگر اتّصال محلّ . اما اتّصال نظر عبارت است از نظرات پنجگانه : قران يعنى فرآهم آمدن دو ستاره بيك درجه ويك دقيقه از برجى وآنرا مقارنه ومجاسده ومجامعه نيز گويند . وقران ماه وآفتاب را بخصوص اجتماع خوانند . وتثليث وتربيع وتسديس ومقابله .
امّا اتّصال محلّ كه آنرا اتّصال طبع واتّصال طبعى وطبيعي نيز گويند دو قسم است : يكى متّفق في القوّة وديگر متّفق في الطّريقة . وبطور كلّى هر دو قسم را موافقت خوانند امّا اتفاق در قوّت آنست كه دورى دو جزو از سر حمل يا سر ميزان برابر باشد مانند دهم درجهء ثور با بيستم درجهء دلو كه بعد هر يك از آنها از سر حمل 40 درجه است وهر كدام أزين دو جزو را مداريست ( ثور در شمال ودلو در جنوب ) كه بعد آنها از خطّ استوا همچند يكديگر است .
واتّفاق در قوت را نسبت بدو كوكب تناظر مطلعى گويند .
امّا اتفاق در طريقت آنست بعد دو جزو از سر سرطان يا سر جدى همچند يكديگر باشد مانند بيست وهفتم حوت با سوم ميزان كه دورى هر يك از آنها نسبت برأس الجدى 87 درجه است . واين دو جزو را يك مدار يومى است . وچون اتّفاق در طريقت را نسبت بدو كوكب اعتبار كنند تناظر يومى خوانند .