قصد آن كرد تا عدد روزها كه شمرده آيد « 1 » از بهر كشت وبرز « 2 » بر يك حال « 3 » بماند وخلاف نيوفتد از گشتن آن ، كه عامّهء مردم تحقيق آن ندانند « 4 » . آنگه ماههاى خوارزمي نقل كرد سوى ماههاى سريانى . وناوسارزى كه نوروز خوارزميان است روز دوم از ماه نيسان كرد .
هامش
در كتاب الآثار الباقية ( ص 241 ) زير اين عنوان « القول على مذهب خوارزمشاه في أعياد أهل خوارزم » شرحي آورده كه خلاصهاش اينست :
أبو سعيد أحمد بن محمّد بن عراق دنبالهء كار معتضد را گرفت وماههاى خوارزمي را كبيسه كرد . اين أبو سعيد چون از بند رهائى يافت واز رباط بخارا بدار الملك خويش آمد از شمارگان پيشگاهش روز اجغار را بپرسيد . گفتند در فلان روز از ماه تموز است . وى از حال كبيسهها آگاهى نداشت . پس خراجى وحمدكى وگروهى ديگر از منجّمان را بخواست تا رسم هر قومي را در عمل كبيسه بدو باز گفتند . آنگاه در سال يكهزار ودويست وهفتاد اسكندرى ( 1270 ) در ماههاى خوارزمي كبيسه بكار داشت وفرمود تا آغاز هر ما هي را در روزى معيّن از ماههاى رومى ثابت نگاه دارند . پس اوّل ناوسارجى روز سوم از ماه نيسان كرد واجغار بنيمهء تموز برد . ونيز وقتها براي كشت وبرز هر چيزى تعيين كرد . تا بيك حال بماند وخلاف نيفتد . وپيش از وى چنين نبود ، كه هر گروهى اعتقاد وروشى مخالف با ديگر گروهان داشتند . ونيز چنان نهاد كه شش روز افزونى را در هر سالى كه كبيسهء رومى باشد خوارزميان بر ماه اسپندارمجى برافزايند .
( 1 ) - شمردهاند ، حص .
( 2 ) - خد ، بخطّ الحاقى در حاشية نوشته است ، برزيگر .
( 3 ) - بيك حال ، خد .
( 4 ) - نداند ، خد .