وخزان خاصّه روز هژدهم بود از ماه شهريور . وخزان عامّه روز دوم « 1 » از مهرماه .
وهر دو عيداند . وپندارى كه از بهر آغاز چرخشت « 2 » است وفشردن انگور « 3 » .
روزگار مغان خوارزم كدامند
ايشان از پس سغديان همى روند بحديث ماهها . وميان هر دو گروه بنامها « 4 » خلاف نيست ، مگر باندازهء آن خلاف كه بلغت
هامش
( 1 ) - دهم ، حص . تحريف است . فخزان الخاصّة هو اليوم الثّامن عشر من شهريورماه وخزان العامّة هو اليوم الثّانى من مهرماه وكانّهما للابتداء في العصر ، ع .
( 2 ) - چرخك ، خ . حص .
( 3 ) - در آثار الباقية ( ص 221 - 222 ) در ضمن أعياد وروزهاى مشهور فارسيان ( نه مخصوص سغديان وخوارزميان ) در ايّام معروف شهريورماه ميگويد روز چهارم اين ماه كه شهريور روز است شهريورگان گويند بواسطهء توافق نام ماه يا روز . وشهريور نام فرشتهايست موكّل بر هفت گوهر يعنى زر وسيم وساير فلزّات كه قوام صنايع بدانهاست . زادويه گفته است كه اين روز را آذرجشن خوانند وعيد آتش افروزى وآغاز زمستان است . در اين روز در خانهها آتش افروزند وادعيه خوانند ومراسم بجاى آورند . وخورشيد موبد گفت كه آذرجشن خزان اوّل است براي خاصّه .
واين از ايّام فارسيان نيست هرچند فارسيان بكار دارند ولكن طخارى است . وطخاريان اين روز را بنشان تغيير هوا وآغاز زمستان رسم كردهاند . ودر زمان ما ( زمان أستاذ أبو ريحان ) أهل خراسان آنرا باوّل پائيز نقل كردهاند .
ودر ايّام معروف مهرماه فرمايد روز اوّلش كه هرمزد روز باشد خزان دوم است براي عامّه .
( 4 ) - بنام ، خد .