دار كرده « 1 » . اكنون جهودان بدين روز صورتها كنند بدار كرده وپس بسوزانند وبدان شادى كنند وأو را هامانسوز خوانند از بهر اين « 2 » .
وجهودان را اندر ماههاى خويش صومهاست بروزهائى كه كارهاىاند همند افتاد تا از طعام باز ايستادند . ولكن همه افزونىاند « 3 » نه فريضت .
از عيدهاء ترسايان ميلاد چيست
آن شبزادن عيسى بن مريم است عليه السّلام ، وبيست وپنجم است از كانون الاوّل . وزادن أو بديهي بوده است كه أو را ناصرة الجليل « 4 » خوانند نزديك اورشلم كه بيت المقدّس است . ومردمان أو را ايشوع ناصري خواندندى « 5 » وترسا آن را بدين نسبت « 6 » نصراني خوانند .
هامش
( 1 ) - بدار كرده ، حص .
( 2 ) - داستان هامان وزير اخشورش وقصّهء استر ومرتخا وكشته شدن هامان ويارانش در همان روز كه هامان تدبير كشته شدن جهودان وبردار كردن مرتخا را سگاليده بود ، از همهجا قديمتر در تورية وسپس در كتب تاريخ ياد شده است . خود أستاذ در آثار الباقية ( ص 280 چاپ اروپا ) شرحي پر فائده راجع بصوم بوري وعيد مجلّه وداستانى كه گفتيم بيان فرموده ودر سبب تسميهء اين روز به هامانسوز آنچه در تفهيم نوشته آنجا نيز آورده است « لانّهم يعملون فيها تماثيل يضربونها ثمّ يحرقونها تشبيها باحراقهم هامان » . واينكه در نسخهء چاپى آثار الباقية هامان سور براء مهمله نوشته اگرچه بيمعنى نيست اما با وجه تسميه كه از خود أستاذ همه جا مىشنويم وضبطى كه در همهء نسخ فارسي وعربى تازه وكهنهء تفهيم مىبينيم أصل كلمهء صحيح هامان سوز است بزاء نقطهدار از مصدر سوختن وسوزانيدن . نه سور بمعنى جشن وشادى است .
( 3 ) - افزونى است ، حص . روزهء واجب جهودان صوم كبّور است كه كفّارهء گناهان شمرده ميشود وروزههاى ديگر نيز دارند كه همگى نافله وافزونى است . از قبيل : صوم كدليا روز سوم تشرى ، وصوم عقيبا در پنجم تشرى ، وصوم عذاب هفتم تشرى ، وصوم ناداب وابيهو در أول نيسن ، وصوم وفات مريم بنت عمران روز دهم نيسن ، وصوم وفات يوشع بن نون بيست وششم نيسن وأمثال آنها كه در تورية آمده وشرح آنها را با ديگر روزهاى معروف جهودان ماه بماه وروز بروز خود أستاذ در آثار الباقية ياد فرموده است .
( 4 ) - ناصر الجليل ، خد .
( 5 ) - خوانندى ، حص . وكان عيسى يعرف فيما بين القوم بايشوع النّاصرى ، ع . پس متن با أصل عربى موافقتر است .
( 6 ) - حص ( نسبت ) ندارد . وبهذه النسبة عرف قومه بالنصارى ، ع .