پس ماههاى اين امّتان وگروهان چگونهاند
پس اندرين « 1 » جدول جمع كردم آنرا تا مردم نامهاى آن زود ظاهره « 2 » كند وآسان اندر يابد . زيرا كه باريك دانستن وقصد تحقيق « 3 » كردن اندر آن دراز شود . وبود كه نياز آرد بشمار وشرطهاى « 4 » بسيار « 5 » .
هامش
- كلمهء ملماسهMalamasaچنانكه خود أستاذ تحقيق فرموده مركّب است از دو كلمهء مل بمعنى فتيلهء شوخ كه از مالش دو دست بيكديگر پيدا شود ، وماس بمعنى ماه ( تبديل سين وهاء را بيكديگر در حواشي پيش گفتيم ) . امّا ادماسهAdhimasaآن هم مركّب است از دو كلمهء اده بمعنى افزونى وماس بمعنى ماه . پس ادماسه بمعنى ماه افزونى كبيسه است . وچنانكه در حواشي پيش گفتيم اين كبيسه را هندوان وايرانيان قديم بسيار محترم وپاكيزه ميشمردند واز اينجهت خواصّ هندوان لفظ ملماسه را كه متضمّن معنى شوخگين وچركين است در مورد اين ماه نميگفتند .
( 1 ) - بدين جدول ، خ .
( 2 ) - روز طاهره ، خد . قد جمعتها في جدول لاستظهار اساميها ، ع .
( 3 ) - خ ، بحقيقت .
( 4 ) - خ ، بشمارها وشرايط .
( 5 ) - در نام ماهها كه در اين جدول آمده است ضبط لغتنويسان وهمچنين استادان فنّ مانند خود أبو ريحان در اين كتاب وكتاب تحقيق ماللهند والآثار الباقية در نهايت اختلاف است .
در آثار الباقية ( چاپ اروپا ص 60 ببعد ) أسامي شهور جاهلي عرب بچند شكل ضبط شده است . نخست اينطور مينويسد :
مؤتمر ، فاجر ، خوان ، صوان ، حنتم ، زبّاء ، اصمّ . عادل ، نافق ، واغل ، هواع ، برك .
پس ميگويد :
وقد توجد هذه الأسماء مخالفة لما أوردناه ومختلفة الترتيب كما نظمها أحد الشّعراء .بمؤتمر وناجرة بدأنا * وبالخوّان يتبعه الصّوانوبالزبّاء بائدة تليه * يعود اصمّ صمّ به الشّنانوواغلة وناطلة جميعا * وعادلة فهم غرر حسانورنّة بعدها برك فتمّت * شهور الحول يعقدها البنانمعاني وضبط كلمات را بطوريكه در اين ابيات ياد شده است از كتب لغت نقل ميكند وانگاه ميفرمايد : وأحسن من النّظم الّذى ذكرناه نظم الصّاحب إسماعيل بن عبّاد لها وهي هذه .اردتّ شهور العرب في جاهليّة ( الجاهليّة خ ) * فخذها على سرد المحرّم تشتركفمؤتمر يأتي ومن بعد ناجر * وخوّان مع صوان يجمع في شركحنين وزبّا والاصمّ وعادل * ونافق مع وغل ورنّه مع برك