ستارگان هميشه پنهان وهميشه آشكاره « 1 » كدامند
هرگاه كه بوهم مدارى انديشى چنانك قطب أو قطب شمال بود ومحيط أو مماسّ باشد أفق را ، پس هر دايره كه اندرون أو بود « 2 » أو را با أفق تقاطع نبود وبا وى نياميزد . وهر كوكبى كه بدين دايرهها بگردد أو را ابدى الظهور خوانند اى هميشه پيدا . زيرا كه گردش أو بر زبر أفق « 3 » تمام هميشود .
وباوى تقاطع نكند ، تا اين ستاره را پيدا شدن ببر آمدن وناپيدا شدن بفرورفتن [ بود ] .
هامش
خطّ ( حد ) نمايندهء دايرهء أفق . ( ل ك ) قوس النّهار دراز و ( م ن ) قوس النّهار ميانه و ( وى ) قوس النّهار كوتاه وخطوط موازى مدارات يوميّهاند . خطّ ( ك ه ) نمايندهء نصف الليل كوتاه و ( ن ر ) نصف الليل معتدل و ( ى ح ) نصف الليل دراز . پس روز بلند شمالي برابر شب بلند جنوبي
وروز كوتاه جنوبي مساوى شب كوتاه شمالي است . خطّ ( ك ن ) و ( ى ن ) از سمت مغرب يعنى نقطهء ( ر ) سمت مغرب واز سمت ( م ) سعت مشرق است . اگر نقطهء ( ع ) را سمت الرّأس شهري فرض كنيم خطّ ( ع ن ) كه از نصف النّهار ميان سمت الرّأس شهر ومعدّل النّهار است عرض بلد و ( ع ا ) يعنى متمّم آن تا 90 درجه ربع دور ، متمّم عرض بلد است .
( 1 ) - هميشه پيدا وهميشه پنهان ، خ .
( 2 ) - اندرونش باشد ، خ .
( 3 ) - بر أفق ، خد .