هامش
بعض توضيحات دربارهء اين دو جدول : ستونى كه اعداد وحروف جمل در آن نوشته شده است در بيشتر نسخههاى فارسي تازه وكهنه وجود ندارد . امّا چون در يك نسخهء كهنهء فارسي ناقص ومغلوط ديده شد نگارنده در صدد برآمد تا بمحاسبهء دقيق ومراجعه بمآخذ صحيحتر آنرا درست وكامل ساخت .
أرقام اين ستون در حقيقت بيان وتفسير ديگرى است از آنچه برابرش در ستون پيش با حروف وكلمات واضح نوشته شده واعداد نمايندهء اضعاف وحروف رقومى نمايندهء اجزاء ودقايق وثواني است كه در محاسبات ابعاد واجرام معمول ميباشد . وگاه آنچه با كلمات واضح بتقريب نوشته برابرش با اعداد وحروف جمّل بتحقيق ثبت شده است . مثلا تنومندى قمر ( جزوى از چهل جزو از زمين وبحساب دقايق وثواني يكدقيقه و 30 ثانيه است ) . وبرابرش اين أرقام ديده ميشود ( ، ال ) يعنى يكدقيقه و 30 ثانيه . وقطر مشترى چهار بار ونيم چربتر از قطر زمين است وپهلويش اين أرقام گذارده شده است ( 4 لد ) يعنى چهار برابر و 34 دقيقه كه از نيمه چربتر است . وهمچنين در بعد زحل ( 14881 مط ) يعنى 49 دقيقه از چهارده هزار وهشتصد وهشتاد ويكبار افزونتر است . در ثوابت كسر زائد بحروف نموده شده ورسم اين است كه كسر بيش از نصف وگاهى نصف را هم يكى تمام حساب ميكنند . در نسخ تفهيم عربى تنها بهمين ستون از جدول يعنى اضعاف واجزاء ودقايق وثواني اكتفا شده است وستونهاى ديگر را أصلا ندارد .
امّا جملهء ( من 39 وربع ) وأمثال آن كه در تنها در نسخهء ( خد ) ديده شد ، تعبيرى است متداول در محاسبات نجومى قديم براي بيان نسبت واقع وحاصل اصلى بحساب دقيق يا بمبناى ديگر .