وامّا دومگونه از نطاقها آنست كه فلك تدوير بچهارپاره همى شود نيز بسه خطّ .
يكى آنست كه از مركز حامل بيرون آيد وبر حضيض وذروت تدوير بگذرد . ودو ديگر آنند كه از مركز حامل بيرون آيند وفلك تدوير را از دو جهت تماسّ كنند « 1 » .
وحال تدوير ورفتن بذروت وحضيض ، همچنانست كه اندر فلك أوج نزديك أوج وحضيض بود . وجاى مماسّت نيز جاى تعديل بزرگترين است . پس اين پارهها را نطاقات خوانند . ونخستين نطاق از ذروت بدانسوى كه رفتن ستاره است ، بستارگان سوى توالى ، وبقمر سوى خلاف توالى . وباقي نطاقها يك از پس ديگر چنانك بفلك أوج گفتيم . واين صورت آنست .
هامش
دايرهء ( ا ب ح ح ) منطقهء فلك أوج يعنى خارج مركز است . ونقطهء ( د ) مركزش . نقطهء ( ن ) مركز عالم . دو نقطهء ( ب ، ح ) جائى كه دو خطّ خارج از مركز فلك أوج ومركز عالم برابر ميشوند . نقطهء ( ر ) ميانهء دو مركز . خطّ ( ب ح ) از بين المركزين عمود بر خطّ أوج وحضيض شده است . پس دو نقطهء ( ب ، ح ) دو بعد أوسط بحسب مسافت وبدين اعتبار آغاز نطاق دوم وچهارم است . وخطّ ( ه ى ) از مركز عالم عمود بر خط مارّ باوج وحضيض شده وميان أوج وهر يك از دو سر اين خطّ بفرض 90 درجه است از اجزاء فلك البروج . پس دو نقطهء ( ه ، ى ) دو بعد أوسط بحسب حركت وباين نظر آغاز نطاق دوم وچهارم است .
( 1 ) - در بعد أوسط بحسب مسير وحركت كه أستاذ ما براي بخش كردن نطاقات در نظر گرفته است ، گروهى همچنان مركز حامل را اعتبار كردهاند وبرخى مركز عالم را . وچون احتمال تحريف در