جرجانيهء خوارزم رصد كردم ؛ واز روى همين نوشته حقير استنباط كردهام كه بازگشت أو به خوارزم در سال 394 اتفاق افتاده است « 1 » .
بهر حال ابوريحان پس از بازگشت به خوارزم مدتي با أبو على سينا وجمع ديگر از علماى رياضى وطبيعي در دربار علي بن مأمون خوارزمشاه بود كه بعد از مرگ پدرش مأمون بن محمد متوفى 387 منصب خوارزمشاهى يافت ودر حوالي سنهء 400 ه ق درگذشت .
وچون علي بن مأمون در حدود سال 400 ه ق وفات يافت ابوريحان بخدمت برادرش أبو العباس مأمون پيوست ؛ ومدت هفت سال ملازم دربار أو بود چنانكه بعد از اين بتفصيل بيشتر خواهيم گفت .
خوارزمشاهان مأمونى
بعد از مأمون بن محمد كه مؤسّس آن سلسله است پسرش علي بن مأمون [ 387 - 400 ] وپس از أو برادر وى أبو العباس مأمون بن مأمون كه بخواهر داماد سلطان محمود بود منصب خوارزمشاهى يافتند ، ودورهء خوارزمشاهى « أبو العباس مأمون » مدت هفت سال [ 400 - 407 ] طول كشيد ؛ تا خوارزميان باتفاق چند تن از امراى دولت أو بر وى بشوريدند وأو را در چهارشنبه نيمهء شوال 407 ه ق بكشتند ؛ وبجاى أو برادرزادهاش أبو الحارث محمد بن علي بن مأمون را [ 407 - 408 ه ق ] منصب حكمرانى وخوارزمشاهى دادند ؛ ودر سال 408 سلطان محمود غزنوى خوارزم را گرفت وخاندان وتبار مأمونيان را برانداخت واز طرف خود آلتونتاش حاجب را [ متوفى 423 - 424 ] منصب خوارزمشاهى داد .
مأمونيان خوارزمشاه در آراستگى بفضائل علمي واخلاقى وجهد وعنايت
هامش
( 1 ) - بديهي است كه اجتهاد واستنباط مادر صورتي صحيح است كه نسخهء چاپى قانون مسعودى صحيح باشد زيرا همهء استناد ما فعلا بهمين نسخهء چاپى است ونسخهء خطى كه سالهاى قبل در دست داشتيم فعلا بدسترس ما نيست .