زهره با آفتاب هميشه بر يكى قطر باشند از قطرهاء عالم . وزين قبل هم بذروت تدوير بسوزند ، ميان مدّت استقامت . وهم بحضيضش ميان مدّت رجوع . وكواكب علوي نسوزند مگر بذروت تدوير وبس زيراك مركز تدويرهاى ايشان از آفتاب گرانتر آيد ، واز وى سپس مانند ، وبا أو هميشه نباشند مگر بدانوقت كه ستاره بذروت تدوير رسيده باشد . واين صورت فلك عطارد است « 1 » .
هر يكى را دور وگردش بچند مدّت تمام شود
پيش أزين گفته بودم كه گردش آفتاب اندر همهء فلك البروج تمام شود بسيصد وشست وپنج روز وچهار يك روزى ، كم جزوى از صد ويازده جزو از روزى . وآن سال اوست كه ديگر سألها بدو بپيمايند .
وامّا ديگر ستارگان سيّاره ، از بهر آنك حركت بسيطشان دوگونه است يكى بر محيط تدوير وديگر بر محيط حامل ، ادوارشان نيز بر دوگونه بود . امّا آنچ بر
هامش
( 1 ) - نگارنده همه أفلاك عطارد را بتصوير قدما مطابق رسم دوائر آورده است : 1 - مايل ، 2 - ممثّل ( ممثّل ومايل متقاطعاند ومركز ممثّل مركز عالم است ) ، 3 - معدّل المسير ، 4 - حامل تدوير ( حامل تدوير ومعدّل المسير متقاطعاند وحامل مماسّ سطح مايل است ) ، 5 - حامل مركز حامل يا مدير مركز حامل ( دايرهء كوچكى كه مركز حامل بر آن ميگردد ومركزش مركز عالم نيست ) ، 6 فلك تدوير . امّا مدير عطارد را رسم نكرديم زيرا كه حامل مركز حامل جانشين اوست . ونيز همه فلكهاى ستارگان علويّه وزهره را برسم دوائر ( نه تجسيم أفلاك ) ، نگارنده رسم ومحض تكميل مطالب بصور كتاب الحاق كرد .