هميگردد ، چنانك از ذروتش آغازد وسوى مغرب رود بخلاف توالى ، هر روزى سيزده درجه وچهار دقيقه . ومركز تدوير سوى توالى همى گردد بر محيط حامل ، هر روزى بيست وچهار درجه وبيست وسه دقيقه . واين دوبار چندان بود كه قمر بروزى از آفتاب دور هميشود ، آنك فضلهء ميان هر دو رفتن است . وزينجهت حركت مركز تدوير را بعد مضعف « 1 » خوانند آنگاه مركز حامل سوى خلاف توالى هميگردد
هامش
قوس ن ك يعنى بعد ميان مركز كوكب وذروهء وسطى ، خاصهء وسطى . وقوس ه ك ميان كوكب وذروهء مرئىّ خاصهء مرئى يا خاصهء معدله است .
مقدار زاويهء ه ح ن يعنى قوس ميان ذروهء وسطى ومرئى اختلاف سوم قمر ومتحيّره است . واين قوس را گاهى از محيط تدوير ميگيرند ميان دو ذروه ، وآنرا تعديل خاصه ميگويند . وگاه از فلك البروج اعتبار ميكنند ، وآنرا تعديل مركز ميخوانند . واين دو تعديل در حقيقت يكى ومقدار دو زاويه يكى در مركز تدوير وديگر مقابلهء آن يكسان است .
قوس ره محصور ميان دو خطّ كه از مركز ممثّل يعنى مركز عالم بيرون آمده است ، يكى باوج وديگر بمركز تدوير ، مركز معدل يا طول معدل است . اين قوس مقدار زاويهايست كه در مركز عالم ميان آن دو خطّ پيدا ميشود . واز اينجا نام خطّ مركز معدّل اصطلاح شده است .
( 1 ) - حركت خارج مركز ماه را گرد مركز عالم بتوالي ، شبانروزى 24 درجه و 23 دقيقه وببعض ارصاد 24 درجه و 22 دقيقه و 53 ثانيه و 26 ثالثه ، حركت مركز گويند . واين مقدار ضعف مجموع حركت وسط شمس است با دو حركت أوج وجوزهر . وچون موضع وسط شمس در غير اجتماع واستقبال همواره متوسّط ميان مركز تدوير وأوج است ، حركت مركز را بعد مضعّف خوانند ، يعنى بعد مركز تدوير ماه از آفتاب بتضعيف . پس اگر بعد مركز تدوير ماه را از وسط شمس دو برابر كنند حركت مركز بيرون ميآيد يعنى بعد مركز از أوج بتوالي . وچون وسط شمس را از وسط قمر بكاهند .
باقيمانده بعد مركز است از وسط شمس . نظر باينكه محاسبهء حركت مركز آسانست در بعض زيجها ضبط نشده است .