تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 126

مساهمون:

ص١٢٦

تقويم ستاره كدامست

نقطه‌ايست از فلك ممثّل كه بدو آن خطّ رسد كه از مركز عالم بيرون آيد سوى تنهء ستاره . وآن آنجاست كجا ديده همى آيد از فلك البروج . واين صورت اوست كه از پيشتر بنگاشتيم فلكهاى قمر چگونه‌اند أو را فلك ممثّل است ، ومايل از أو ، وفلك أوج كه فلك تدويرش را همى برد

پس حركات اندر كرهء أو چگونه آيد واندازهء آن

دو قطب فلك مايلش همى گردند سوى خلاف توالى ، گرد بر گرد هر دو قطب ممثّلش . پس رأس وذنب را هر روزى سه دقيقه باشگونه همى جنباند . وقمر خود بر محيط فلك تدوير
هامش
مركز كوكب ، ه ذروهء مرئىّ ، ن ذروهء وسطى ، ر أوج حامل ، ض حضيض حامل است . خطّ دن بنابر مشهور خطّ وسطى ، وقوس ح ن از معدّل المسير قوس وسطى وزاويه‌اش ح د ن است ( بدقّت بعض محقّقان كه خطّ موازى شرط كرده‌اند ودر وسط آفتاب شرح كرديم خطّ اى كه از مركز عالم موازى خط د ن بيرون آمده خط وسطى است ) . خط اس كه از مركز عالم بنقطهء ك رسيده خطّ تقويمى وقوس ح س تقويم كوكب است . وتفاضل ميان وسط وتقويم را منجّمان ومستخرجان تعديل اوّل مينامند . خطّ ا ه كه از مركز عالم بمركز تدوير گذشته باصطلاح جمعى خط مركز معدّل است وزاويهء ه ا س را تعديل مفرد يا تعديل اوّل خوانند . وچون اين زاويه بواسطهء نزديك شدن مركز تدوير بمركز عالم زياد ميشود ، مقدار زيادت را باجزاء حامل ، تعديل دوم . ومجموع تعديل مفرد وتعديل دوّم را تعديل معدل نام كنند .