معنى طلوع منازل چيست
معنى اين طلوع نه بر آمدن است از أفق ، كه اين أو را هر روزى بود يكبار . ولكن مر كواكب منازل را پيدا شدن است همچون تشريق هر سه علوي كه پيشتر ياد كرديم ، زيرا كچون آفتاب بكوكبى از ثابتات « 1 » نزديك آيد أو را بشعاع خويش بپوشاند . وبر آمدن أو بروز گردد وفرو شدن أو بشب پيش از فرو شدن شفق . واين حال أو را غيبت خوانند وناپديد شدن بمغرب . وهمچنين باشد تا آفتاب از أو بگذرد چندانك چون پيش از آفتاب برآيد روشنايى سپيده أو را غلبه نكند « 2 » . پس اوّل اين پديد آمدن طلوع أو بود وأو را نوء خوانند . وهرگاه كه منزلي بدين كردار پديد آيد نظير أو چهاردهم است ، فرو شود واين نظير را تازيان رقيب خوانند وفرو شدن أو وقت بامدادان « 3 » سقوط گويند . وميان طلوع منزلي وطلوع ديگر كه بپهلوى اوست سيزده روز بود بتقريب نه بحقيقت ، زيراك ستارگان منازل همه از يك عظم نىاند وعرض ايشان يكسان نيست ، وبيكى از دو ناحيت شمال وجنوب . ونام انواء 57 بر بارانها افتد . وبوقت خويش ، بسقوط منازل بامدادان بمغرب منسوب دارند . ونام بوارح بر بادها افتد . ومنسوب كرده آيد نه بوقتهاى باران ، بطلوع منازل بامدادان از زير شعاع آفتاب « 4 » . واين همه كه تقدير « 5 » كردند مر زمين عرب راست ، زيراك اندر بقعتهاى يك
هامش
( 1 ) - كواكب ثابتات ، خد .
( 2 ) - روشنائى سپيده را غلبه بكند ، حص .
( 3 ) - بامدادان بود ، خ .
( 4 ) - يعنى چون سقوط منازل بوقت بامداد در ايّام باران اتّفاق افتد انواء را بدان منسوب كنند . وچون طلوع منزل يعنى بيرون شدنش از زير شعاع آفتاب بوقت صبح در غير موسم باران اتّفاق افتد بوارح را بدان نسبت كنند . وايّام بوارح بنوشتهء بعضي از وقت طلوع ثريّاست تا طلوع صرفه .
اين گفتار أستاذ فنّ است . ودربارهء انواء وبوارح سخنان ديگر نيز هست كه در كتب نجوم وانواء مفصّل بنظر رسيده است . بعضي نوشتهاند كه انواء بسقوط منازل وغروب رقباى آنها وبوارح بطلوع منزلها منسوب است . مثلا در طلوع ثريّا ودبران گويند بارح الثّريا وبارح الدّبران امّا در وقت طلوع عوّا گويند نوء الدّلو . وبوقت طلوع سماك گويند نوء الرّشاء ، بواسطهء نسبت برقيب عوّا وسماك كه فرغ مؤخّر وبطن الحوت يا رشاست .
( 5 ) - تقرير ، خد .