تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 77

مساهمون:

ص٧٧
ستاره بر وى فزايى « 1 » غايت ميل ستاره گردد . واندر اين جدول ميلها وعرضهاى ستارگان بنهاديم وعرضهاى ستارگان ثابته معلوم است ، واز مقدار خويش نگردند .
هامش
پيش از دورهء اسلام وعهد مأمون ميل كلّى را بيش از اين مقدار يافته بودند . ومنجّمان اسلامى بعد از مأمون كمتر از اين مقدار رصد كرده‌اند ، امّا حدّ أكثر از 24 درجه وحدّ أقل از 23 درجه و 30 دقيقه نمىگذرد . چه پيش از بطلميوس مقدار ميل كلّى را 24 درجه يافته بودند بطلميوس 23 درجه و 51 دقيقه يافت . وجمعى از منجمان اسلامى بعد از مأمون 23 درجه و 33 دقيقه يافتند . خواجة طوسي در رصد مراغه 23 درجه ونيم تعيين كرد . ودر عهد الغ بيك بر صد سمرقند كجال بر يعنى 23 درجه و 30 دقيقه و 17 ثانيه برآورد شده است . استخراج ميل كلّى قواعد فنّى دارد كه در جاى خود بشرح نوشته‌اند . مثلا در شهري كه باصطلاح منجّمان ذو ظلّ واحد باشد يعنى در همه دورهء سال سايهء مستوى مقياس بيك سمت شمال يا جنوب بايستد ، قاعده اين است كه كوچكترين ارتفاعات آفتاب را در نصف النّهار از بزرگترين ارتفاعاتش ( بقيه ذيل صفحهء 78 ) ( 1 ) - افتد ، حص .
التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 77 | أبو ريحان البيروني