مىبرد وسه بيت عربى از وى نقل مىكند كه ماههاى ثمود را بنظم درآورده است . « 1 » ونيز بطورى كه در كتاب « تحديد نهايات الأماكن » تصريح مىكند با « أبو سهل مسيحي » مكاتبه هم داشته ؛ واز آن جمله مكتوبى است كه « أبو سهل » دربارهء قاعدهء ضرب اعداد ترتيبي به ابوريحان نوشته بوده است .
أبو سعيد آل عراق وپايان خوارزمشاهى آن خاندان
يك تن ديگر از مشاهير خاندان خوارزمشاهان آل عراق أبو سعيد أحمد بن محمد بن عراق بن منصور بن عبد اللّه است ، پسر عموى أبو نصر منصور بن علي بن عراق كه با همدستى چند تن از منجمان خوارزم بتقليد سال خراجى معتضدى ترتيب گاه شمارى خوارزمي را تغيير داد بشرحى كه در آثار الباقية [ ص 36 ] وكتاب التفهيم [ ص 171 - 172 نسخهء حاضر ] آمده است .
فرزند أو أبو عبد اللّه محمد بن أحمد بن محمد بن عراق كه ابوريحان از وى بلقب « شهيد » نام برده « 2 » آخرين پادشاه سلسلهء آل عراق است كه در سنهء 385 ه ق بعلت قضيهيى كه مربوط به أبو على سيمجور متوفى 387 از امراى ياغى سركش متمرد أمير نوح بن منصور سامانى 366 - 387 مىشده وشرحش در ابن أثير مسطور است بدست مأمون بن محمد والى جرجانيهء خوارزم متوفى 387 مغلوب ومقتول وبمرگ أو سلسلهء آل عراق منقرض گرديد ، وپاىتخت ايشان « شهر كاث » هم بتصرف همان مأمون بن محمد درآمد ؛ واز آن تاريخ تا سال 408 ه ق عنوان خوارزمشاهى مطلق اختصاص بخاندان مأمونيان يافت كه از اعقاب همان مأمون بن محمد بودند ؛ وپاىتخت ايشان شهر گرگانج يا جرجانيّهء خوارزم بود .
بيرونى خود در « تحديد نهايات الأماكن » بطور اختصار وسربسته بحوادث مزبور اشاره كرده است .
هامش
( 1 ) - آثار الباقية ص 63 .
( 2 ) - آثار الباقية ص 36 .