أبو سهل مسيحي وابوريحان
أبو سهل مسيحي ( عيسى بن يحيى جرجانى متوفى 401 - 403 ه ق ] فيلسوف طبيب بزرگ معاصر ابوريحان است كه در زمان أبو العباس مأمون بن مأمون خوارزمشاه 400 - 407 بعنوان پزشك بدربار أو پيوسته بود ؛ وتا حوالي 400 يا 403 همچنان وابسته بدرگاه مأمونيان در جرجانيهء خوارزم أقامت داشت .
بطورى كه از روايات مختلف معلوم مىشود ابوريحان با أبو سهل مسيحي وأبو الخير خمار وأبو على سينا وأبو نصر عراق مدّتى در همان جرجانيهء خوارزم [ - گرگانج ] در دربار مأمونيان خوارزمشاه مجتمع بودند .
أبو سهل مسيحي مؤلف كتاب معروفي است بنام كتاب المائة يا صد مقاله در طب كه بعضي معتقدند سرمايهء أبو على سينا در كتاب قانون بوده است ؛ تأليفاتى هم بنام أبو العباس مأمون خوارزمشاه پرداخته بود .
ابوريحان با أبو سهل مسيحي نيز دوستى ورابطهء نزديك داشت چندانكه أبو سهل نيز مثل أبو نصر عراق دوازده كتاب كه از آن جمله رسالهيى در حركت وسكون زمين ورسالهيى در توسط ما بين أرسطو وجالينوس دربارهء محرك اوّل بوده است براي ابوريحان وبنام أو نوشته بود كه در فهرست مؤلفات ابوريحان مذكور است .
ولابد اين رسالهها نيز مثل رسائل أبو نصر در جواب سؤالها ودرخواستهاى خود ابوريحان وبراي حل مشكلات علمي مورد احتياج أو بوده است ؛ وباين مناسبت من معتقدم كه أبو سهل مسيحي را هم مىتوان جزو اساتيد فلسفه وعلوم طبيعي ابوريحان بشمار آورد ؛ چنانكه أرباب تراجم دربارهء شيخ رئيس أبو على سينا نيز نوشتهاند كه شاگردى أبو سهل مسيحي كرده بود .
ابوريحان در كتاب آثار الباقية كه در حدود 391 ه ق براي أمير شمس المعالي قابوس وشمگير تأليف كرده است يكجا از أبو سهل عيسى بن يحيى المسيحي نام