كتاب كه ذكر كرديم از جملهء همان 12 كتابست كه أبو نصر مخصوصا براي ابوريحان وبنام أو تأليف كرده بود .
بالجملة أبو نصر يكى از اساتيد بزرگ مسلّم ابوريحان در فنون رياضى بود كه خود ابوريحان در مقاليد علم الهيئة أو را « مولى ومصطنع » ؛ ودر آثار الباقية أستاذ خويش مىخواند . « 1 »
ابوريحان در قصيدهء عربى خود كه بقول معروف در مدح أبو الفتح بستى [ علي بن محمد متوفى حدود 400 ه ق ] گفته ودر ضمن آن اشاراتى بسرگذشت أحوال خود نموده است بروايت معجم الأدباء ياقوت « 2 » مىگويد :
وآل عراق قد غذونى بدرهم * ومنصور منهم قد توّلى غراسيا
كه معلوم مىشود از طرف آل عراق راتبه ووظيفهء مرتّبى براي أو برقرار شده بود وأبو نصر مخصوصا متولّى تعليم وتربيت أو بوده است .
در كتاب تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن « 3 » نيز در دو موضع از « أبو نصر عراق » نام مىبرد ومسائل رياضى از وى مىآورد ؛ ودر يك موضع بيكى از رسائل أو اشاره مىكند كه براي خود ابوريحان نوشته بود .
هامش
( 1 ) - در آثار الباقية در فصل مربوط باستخراج حركت يوميهء خاصهء وسطى شمس ومقدار سال شمسي حقيقي مىنويسد : « واستخراج استادى أبى نصر منصور بن علي بن عراق مولى أمير المؤمنين ؛ ص 184 طبع زاخائو »
( 2 ) - ج 6 ص 312 .
ناگفته نگذارم كه من در خصوص اين قصيدة كه در مدح « أبو الفتح بستى » أديب نويسندهء شاعر صاحب نونيهء معروف « زيادة المرء في دنياه نقصان . . الخ » باشد ترديد دارم ؛ چرا كه أبو الفتح بستى بنوشتهء ابن أثير وجماعت ديگر در سال 400 وبضبط سمعانى 401 وبنوشتهء بعضي متأخران 403 ه ق فوت شده ؛ ودر اين قصيدة اشعارى است راجع بآن أيام كه ابوريحان دربارهء أبو العباس مأمون بن مأمون خوارزمشاه [ 400 - 407 ] ودر غزنين در سنوات [ 408 - 421 ] معاصر سلطان محمود غزنوى بوده ؛ واين وقايع همه مربوط ببعد از وفات أبو الفتح بستى است ؛ ممكن است « أبو الفتح » مذكور در قصيدة غير از آن « أبو الفتح بستى » معروف باشد واللّه العالم بالصواب .
( 3 ) - نسخهء عكسي مخطوط دانشگاه طهران كه در اختيار اين حقير است .