وسرور باشد .
جفت : زوج در اعداد فرد وزوج 34 .
جمله كردن : جمع كردن وروى هم گذاردن وجمله بمعنى مجموع وجمله شده است . مثال براي هر دو : « ونيز مطالع برجى را اگر با مطالع نظيرش كه برج هفتم است ازو جمله كنى اين جمله راست شود مطالع ايشان را بفلك مستقيم » ص 202 .
جنبان : متحرّك .
جنبانيدن : تحريك هم بمعنى حقيقي همچون « باد درخت را بجنباند » وهم بمعنى مجازى همچون « وتيزى اندر بويش كه زكام بجنباند » ص 361 .
جنبيدن : بمعنى لازم بحركت آمدن مكرّر ومعروفست وبمعنى متعدّى بحركت آوردن مرادف جنبانيدن همچون « آغازد جنبيدن زهره را سوى شمال » ص 135 .
جوامردى : جوانمردى .
جوزهر : دو نقطهء تقاطع دو دايرهء عظيمهء فلكى « 1 » .
جوى كن : مقنّى .
جيب راست : جيب مستوى .
جيب باشگونه : جيب معكوس .
جيب بزرگتر : جيب كلّى يا جيب أعظم .
جيروز : يكى از ايّام مشهورهء مغان خوارزم واين رام روز بوده است .
چ
چاشتگاه : ظهر ونصف النّهار وپيش از ظهر .
چاشتگاه فراخ : مقابل چاشتگاه تنگ يعنى قبل از ظهر موسّع ومضيّق 81 .
چاكر : بنده وغلام ونوكر 430 .
چاهها : آبار مقابل سعادت فزاى باصطلاح نجوم 424 .
چپ بودن : تياسر باصطلاح منجّمان .
چپ بودن از آفتاب : تياسر 466 .
چپ سو : يسار از جهات ششگانه .
چخيدن - ستيزه كردن 357 .
چراگاه ستور : مرعى انعام .
چربتر : زيادتر وبيشتر بهمين معنى كه امروز گفته ميشود همچون « وتريش چربتر از سردى » ص 367 « وخشگيش چربتر از سردى » ص 368 .
هامش
( 1 ) - خوارزمي در مفاتيح العلوم مينويسد « الجوزهر كلمة فارسيّة وهي گوز چهر اى صورة الجوز وقيل گوى چهره أي صورة النكرة والاوّل اصّح » .