اهمّيّت فنون رياضى بويژه هيئت ونجوم براي ايرانيان
منظور نگارنده از اين فصل باز نمودن اين حقيقت است كه علوم رياضى خاصّه قسمت نجوم براي ايرانيان بىاندازه اهميّت دارد ونبايد نسبت باين فنّ شريف بىاعتنا باشند .
مقصودم احكام منجّمان حشوى نيست كه هيچ دانشمندى بدانها عقيدة ندارد « 1 » بلكه غرضم اهميّت فنّ نجوم است از نظر علمي وتاريخي وأدبي مخصوصا براي ايرانيان كه علوم رياضى وبويژه هيئت ونجوم وعلم احكام ، ميراث گذشتگان آنهاست واز اينجهت بايد آنرا محترم بشمارند نه اينكه بتهمت خرافه وأوهام بر روى مفاخر ملّى خويش يكسره خطّ بطلان بكشند .
ايرانيان قديم ركن عمده در اختراع أصول رياضى وقواعد هيئت ونجوم بوده ودر فنّ تنجيم كتابها پرداختهاند كه مملوّ از دقايق علمي ولطايف تاريخي وأدبي است ، واگر ما بجرم بعض احكام بىاساس كه در آنها داخل شده است يكسره از آن آثار چشم بپوشيم ، از سربسى از فوائد تاريخي وأدبي ومآثر علمي وفنّى خويش گذشتهايم « 2 » .
هامش
( 1 ) - عقيدهء أستاذ ابوريحان را دربارهء احكام نجوم در فصول گذشته باختصار نوشتيم ودر رسالهء جداگانه هم بتفصيل نگاشتهايم .
نظامى عروضى در مقالهء سوّم از كتاب چهار مقاله حكايتى راجع بحكيم عمر خيّام مينويسد وميگويد « نديدم أو را در احكام نجوم هيچ اعتقادي واز بزرگان هيچكس نديدم ونشنيدم كه در احكام اعتقادي داشت » .
أبو المحامد غزنوى در كفاية التّعليم در باب اينكه احكام نجوم حق است يا باطل فصلى مشبع نوشته وحق اين است كه احكام نجومى كه دستاويز منجّمان حشوى ميباشد بهيچوجه صحّت ندارد وبدانها اعتماد نشايد كرد .
( 2 ) - تقويمهاى رقمى كه در دوازده ورق يكدنيا اطّلاعات فنّى با نهايت اختصار نوشته ميشد واز مخترعات ويادگارهاى قديم ايرانيان وبتحقيقى كه نگارنده در جاى خود كرده از نمودارهاى خطّ