وتصحيح ووارسيهاى دقيق بدانها برخورده است تقدّم عربى را بر فارسي راجح مىپندارد امّا بهيچوجه يقين جازم ندارد واللّه العالم .
پارهيى از اختلافات فارسي وعربى
در كتاب التّفهيم فارسي وعربى بعض اختلافهاى جزئي نظير آنچه در جدول درجههاى سعادت افزاى وچاهها گفتم يافته ميشود كه همه را در حواشي ونسخه بدلها يادآور شدهام ، از جمله :
1 - در مقدّمهء يكى از نسخ عربى كه من ديدم نام ريحانه بنت الحسن يا حسين را بصورت نسخه بدل نوشته است نه در متن ديباچه باينطريق : وكذلك عملت هذه التّذكرة لطالبها ( لطالبها ريحانة بنت الحسن خ ل ) على طريق السّؤال والجواب .
امّا باينگونه اختلافات كه نظيرش در كتابهاى خطّى فراوان ديده ميشود تا بمأخذ يقيني نرسد بهيچوجه ترتيب اثر نتوان داد .
2 - دربارهء حال ساعتها نزديك هندوان عبارت تفهيم عربى اينست « وللهند قسمة أخرى يسمّونها مهورتا واليوم بها ثلاثون ويحوى كلّ مهورت كهرتين ( ظ :
كهريين ) إذا استوى النّهار مع ليله وكان كلّ واحد منهما خمسة عشر مهورتا وإذا اختلفا كان عدد مهورت ( كلّ مهورت ؟ ) منهما على حاله كما هو في السّاعات المعوجّة ولكنّ كلّ واحد من مهورت النّهار يكون مخالفا لكلّ واحد من مهورت اللّيل في المقدار » .
وعبارت تفهيم فارسي در همه نسخهها اينطور است « وهندوان را ديگر قسمت است وأو را مهورت خوانند وشبانروزى سى مهورت بود هر يكى دو گهريان » ص 71 نسخهء حاضر .
قسمت زائدى كه در عربى ديده ميشود در هيچكدام از نسخ فارسي نيست . امّا اينگونه اختلاف ميان فارسي وعربى بسيار كميابست وشايد از دو سه مورد تجاوز نكند .
آن هم يقيني نيست كه از خود أستاذ باشد .