امّا در مدّت دور قران أعظم ( 960 سال شمسي ) عقيدهء أستاذ كاملا مخالف رأى مشهور است كه 980 سال شمسي گفتهاند « 1 » .
هامش
( 1 ) - نظر باينكه مبحث قرانات علاوة بر اهميّت نجومى اهميّت تاريخي وأدبي نيز دارد ومحقّقان تاريخ وأدب غالبا محتاج باين مبحث ميشوند نگارنده تا حدّى كه در خور مقام است بسط مقال ميدهد تا خوانندگان بأصل اين مبحث وطريق محاسبهء آن راهنمائى شوند :
وچون قران علويّين يعنى زحل ومشترى در باب قرانات شهرتى دارد آنرا نموده ومثال قرار ميدهم .
فرض ميكنيم كه قران علويّين در اوّل درجهء حمل واقع شد كه بقول منجّمان از بروج مثلّثهء آتشي است ( حمل وأسد وقوس ) . مدّت 2940 سال شمسي طول ميكشد تا دوباره همين قران در اوّل حمل واقع شود . پس دورهء قران اقدم دو هزار ونهصد وچهل سال شمسي است . ودر طول اين مدّت 147 بار قران كنند در هر چهار مثلّثه بسه دفعه هر دفعهاى 49 بار وگاه 48 وگاهى 50 بار . وسهم هر مثلثهاى از اين قرانات 12 يا 13 بار خواهد بود . ومدّت هر قرانى تقريبا 20 سال شمسي است .
پس اگر مدّت دور اقدم يعنى 2940 را بر 20 كه مدّت قران أصغر است تقسيم كنيم خارج قسمت 147 ميشود ، يعنى علويّين در مدّت 2940 سال شمسي 147 بار در درجات مختلف بروج ودر هر چهار مثلثهء آتشى وبادي وخاكى وآبى قران خواهند كرد . ( 147 - 20 : 2940 ) يا ( 2940 - 147 * 20 ) وچون چهار مثلّثه داريم ودر هر مثلّثه 12 بار وگاهى بسبب كسور 13 بار قران واقع ميشود پس 147 بار كه گفتيم سه دور خواهد شد هر دورى بتقريب 48 يا 49 بار نسبت بهر چهار مثلثه وامّا نسبت بهر مثلّثهاى بتنهائى 12 يا 13 بار ( 48 - 12 * 4 ) و ( 49 - 3 : 147 ) .
ودر هر قرانى تقريبا دو درجه ونيم پيشتر ميافتد . پس در مثال مفروض چون قران علويّين در اوّلين درجهء حمل واقع شد قران دوّم در دو درجه ونيم قوس وقران سوّم در پنجم درجهء أسد وقران چهارم در هفت درجه ونيم حمل واقع ميشود واين هر سه برج از مثلثهء آتشى است . پس در اين مثلثه 12 يا 13 بار قران كنند در مدّت 245 سال شمسي بتقريب واز قرانى تا قران ديگر 20 سال باشد بتقريب .
سپس بمثلثهء خاكى ( ثور وسنبله وجدى ) روند وآغاز از ثور كنند . ودر اين مثلثه هم 12 يا 13 بار قران كنند . وسپس بمثلثهء بادي ( جوزا ميزان دلو ) روند وآغاز از جوزا كنند وهمچنان 12 يا 13 بار در اين مثلثه قران واقع شود . آنگاه بمثلثهء آبى ( سرطان عقرب حوت ) نقل كنند ودر اوّل سرطان قران واقع شود . ودر اين مثلثه نيز 12 يا 13 بار قران كنند .
اينكه گفتيم يكدور باشد از دورها كه در هر چهار مثلثه قران واقع شده است . پس دور دوم آغاز شود ودوباره بمثلثهء آتشى روند واز أسد آغاز كنند وباز در هر مثلثه 12 يا 13 بار قران كنند تا دور دوم تمام ودور سوم آغاز شود . در دور سوم باز بمثلثهء آتشى روند واز قوس آغاز كنند وبهمان نهج كه گفتيم قرانها واقع شود .