دقيقه معلوم كرد « 1 » ؛ نيز محتمل است كه از ساختههاى خود أو باشد .
30 - گاهشمارى وترتيب سال وماه ايرانيان وديگر ملل وأقوام قديم
ابوريحان أول كسى است كه دربارهء تقويم وترتيب سال وماه وگاهشمارى ايرانيان واعراب جاهلي وديگر ملل وأقوام قديم اطلاعات صحيح كافى وافى بما داده است ؛ واز آن جمله طريقهء گاهشمارى وأسامي ماههاى خوارزمي وسغدى است كه جز در نوشتههاى ابوريحان هيچكجا يافته نمىشود « 2 » .
31 - ابوريحان وكشف أمريكا
ابوريحان أول كسى است كه بقوهء علم وفراست ذاتي وجود سرزمينى را حدس زده است كه چند قرن بعد از وى در سال 1492 ميلادي و 897 هجرى قمري بنام أمريكا كشف شد .
خلاصه اين كه ابوريحان در كشف أمريكا سهمى مهم وقابل توجه دارد بدين قرار كه پيشينگان همه معتقد بودند كه بخش خشكى معمور مسكون زمين منحصر بربع شمالي است كه آن را ربع مسكون مىگفتند ؛ واز اين ربع نيز بتفصيلى كه در كتب هيئت وجغرافياى قديم آمده است تمام 90 درجه عرض شمالي را معمور نمىدانستند .
ابوريحان نخستين دانشمندى است كه به نيروى علم وفراست حدس زد واعتقاد كرد كه در ربع شمالي ديگر يا در نيم كرهء جنوبي زمين يعنى در نقطهء مقابل مقاطر ربع شمالي كه فقط آن را مسكون ومعمور مىدانستند هم خشكى وجود دارد ؛ ودو ربع ديگر كرهء زمين را آب درياها گرفته ووجود همين درياها ما بين دو قاره را جدايى انداخته ومانع از ارتباط دو قسمت خشكى با يكديگر شده است .
اين مسأله كه چرا پيشينگان تنها يك ربع شمالي زمين را معمور ومسكون
هامش
( 1 ) - تحديد نهايات الأماكن وقانون مسعودى ج 2 ص 612 .
( 2 ) - آثار الباقية وكتاب التفهيم .