4 - ترازوى ابوريحان
ابوريحان براي تعيين وزن وحجم مخصوص أجسام ترازويى تازه كه آن را بنام ترازوى ابوريحان بايد خواند اختراع وبدين وسيله وزن مخصوص عدهيى از أجسام حدود 16 فقره را معلوم كرد كه با دقيقترين تحقيقات علماى امروز موافق است .
ترازوى ابوريحان در نظر أهل فن دقيقتر از ترازوى ارشميدس است .
رسالهيى هم در نسب ما بين فلزّات وجواهر معدنى در حجم نوشته كه در فهرست مؤلّفاتش مذكور است .
در كتاب الجماهر هم مخصوصا وزن مخصوص فلزات وپارهيى از أحجار قيمتي را تعيين كرده است .
5 - قاعدهء نجومى تسوية البيوت
ابوريحان بر خلاف منجّمان ديگر در عمل تسوية البيوت كه از اعمال مهم فن زيج واستخراج تقويم است قاعدهء تازهيى وضع كرد كه آن را مراكز محققه مىگويند ؛ وشرح آن را خود ابوريحان در قانون مسعودى « 1 » وعبد العلى بيرجندى در شرح بيست باب أسطرلاب بيان كردهاند .
رسالهيى هم در اين موضوع در فهرست مؤلّفات ابوريحان مذكور است بنام كتاب في استعمال دوائر السّموت لاستخراج مراكز البيوت .
6 - قاعدهء نجومى مطرح شعاع
ابوريحان در موضوع مطرح شعاع كه مربوط بفن ستارهشناسى ورصد كواكب است قاعدهء اختصاصى از خود برگزيده كه با أصول ستارهشناسى عبد الرّحمن صوفي صاحب صور الكواكب وديگر منجمان فرق دارد .
شرح اين قاعده را هم در قانون مسعودى نوشته « 2 » ؛ رسالهيى هم در اين باب
هامش
( 1 ) - ج 3 ص 1359 .
( 2 ) - ج 3 ص 1389 .