توضيحا چنين است در فهرست مؤلفات ابوريحان طبع زاخائو ؛ وممكن است كه صحيح همان كتاب سانك باشد در مبادى وصفت موجودات كه در كتاب الهند آن را ذكر كرده است ؛ وعين عبارت أو را در حاشيهء « پاتنجل » نقل كرديم .
4 - ترجمه وتهذيب زيج اركند كه از زيجهاى معتبر قديم هندى است .
5 - المواليد الصغير ترجمهء كتاب نجومى براهمهر ( - واراميهرا
Varahamihira
) كه از علماى بزرگ رياضى ونجوم وهيئت أوايل قرن ششم ميلادي بوده است .
توضيحا كتاب ديگرى هم از براهمهر در فن نجوم بوده است بنام « مواليد كبير » كه ابوريحان در كتاب الهند مكرّر از آن نقل كرده است .
6 - ترجمهء كلبياره در أصول پزشكى ومعالجهء امراض عفونى .
ترجمهء كليله ودمنه [ - پنج تنتر ]
ابوريحان مىخواست كه كتاب پنجتنتر را كه أصل كتاب كليله ودمنه است هم از سانسكريت بعربي نقل كند ؛ زيرا معتقد بود كه اين كتاب از همان زمان كه از هندى به پهلوى درآمده وبعد از آن هم كه از پهلوى بعربي واز عربى بفارسى درى نقل شده از تحريف ونقصان وزيادت مصون نمانده است ؛ وابن مقفع وديگر ناقلان ومترجمان كتاب امانت بخرج نداده واز خود اضافاتى افزودهاند .
مخصوصا دربارهء ابن مقفع كه اوّلين مترجم كتابست از پهلوى بعربي اعتقاد ابوريحان اين است كه وى مخصوصا باب برزويه را براي سست كردن عقايد اسلامى ودعوت بكيش مانويه علاوة كرده است . « 1 »
هامش
( 1 ) - وبودى ان كنت أتمكن من ترجمة كتاب « پنج تنتر » وهو المعروف عندنا بكتاب « كليله ودمنه » فإنه تردد بين الفارسية والهندية ثم العربية والفارسية على السنة قوم لا يؤمن تغييرهم إياه كعبد اللّه ابن المقفع في زيادته باب « برزويه » فيه قاصدا تشكيك ضعفي العقايد في الدين وكسرهم للدعوة إلى مذاهب المنانيه وإذا كان متهما في ما زاد لم يخل عن مثله في ما نقل ( كتاب الهند ص 123 طبع هند ) .