رازى گفته است امام عبد القاهر جرجانى قواعد علم معانى و بيان را استخراج و برهانها و حجتهاى آن را مرتّب كرد و در كشف حقائق آن كوشش فراوان نمود . « 1 »
71 - عضد الدّولهء ديلمى ( - 372 ه . ق )
او مغيث الدّين ، فنا خسرو ، ابو شجاع بن ركن الدّوله حسن ، پادشاه مقتدر سلسلهء آل بويه است . « 2 » عماد الدّوله در سال ( 338 ه . ق ) جانشينى خود و امارت فارس را به عضد الدّوله تفويض كرد ، درين هنگام پدرش ركن الدّوله در اصفهان و اطراف آن حكومت داشت و اهواز و خوزستان و بغداد تحت نفوذ عمويش معزّ الدوله بود ، و يكى از عمال آل بويه نيز حاكم كرمان بود . « 3 »
عضد الدّوله معروفترين امير آل بويه است « 4 » كه در طول سلطنت خويش در فتح بلاد و آباديها و ساختن كاخها همّت گماشت ، بند امير در فارس از بناهاى اوست . « 5 »
اقتدار عضد الدّوله از سواحل درياى عمان تا شام و حدود مصر مسلم گرديد و نخستين بار در بغداد خطبه به نام او خواندند ، او به سال ( 372 ه . ق ) به واسطهء شدّت مرض صرع جهان را بدرود گفت . جسد وى در جوار مرقد مطهر حضرت على ( ع ) به خاك سپرده شد . « 6 »
72 - على بن الحسن الباخرزى ( 437 - 467 ه . ق )
ابو القاسم ، على بن ابى الطيب باخرزى ، « 7 » يكى از شاعران و نويسندگان بزرگ پارسىگوى و تازىگوى ايران در قرن پنجم هجرى قمرى است .
ابن خلكان گويد : از نظر فضل و حافظه يگانهء زمان خود بود ، در آغاز جوانى فقه
هامش
( 1 ) . ر . ك : صفا ، ج 2 ، ص 323 .
( 2 ) . ر . ك : وفيات ، ج 1 ، ص 526 ؛ بغية ، ج 2 ، ص 247 و الأعلام ، ج 5 ، ص 364 .
( 3 ) . ر . ك : لغتنامه ، ج ع ، ص 300 .
( 4 ) . ر . ك : وفيات ، ج 1 ، ص 526 .
( 5 ) . ر . ك : شخصيّتها ، ص 335 .
( 6 ) . ر . ك : وفيات ، ج 1 ، ص 526 و 528 .
( 7 ) . ر . ك : معجم ، ج 13 ، ص 33 ؛ وفيات ، ج 1 ، ص 454 و ريحانة ، ج 1 ، ص 218 .