كوچك و سرعت حركتش زياد بود وطواط ( مرغكى كوچك ) ناميده شد . « 1 »
وطواط تحصيلات خود را در مدرسهء نظاميّهء بلخ به پايان رسانيد و در فارسى و عربى مهارت يافت پس از آن به خوارزم رفت و در خدمت خوارزمشاهيان درآمد و صاحب ديوان دربار اتسز خوارزمشاه گرديد ، « 2 » وطواط با خاقانى و اديب صابر مشاعره و مكاتبه داشته و مورد احترام آنها بوده است .
هنگامى كه سنجر هزار اسب خوارزم را محاصره كرده بود انورى دو بيت نوشت مبنى بر فتح خوارزم ، از جمله هزار اسب و آن را با تيرى بهسوى لشكر اتسز در هزار اسب پرتاب كردند ، وطواط شعر ذيل را در پاسخ آن گفت و بوسيلهء تيرى به جانب سپاه سنجر فرستاده شد .
گر خصم تو اى شاه بود رستم گرد * يك خر ز هزار اسب نتواند برد
سنجر سوگند خورد اگر هزار اسب را فتح كرد و به رشيد دست يافت وى را هفت پاره كند ، پس از فتح هزار اسب به دست سنجر وطواط متوارى مىزيست تا عاقبت به شفاعت منتخب الدّين كه گفت وطواط مرغكى خرد است و طاقت آن ندارد كه به هفت پاره كنند سلطان او را مورد عفو قرار داد . « 3 »
وطواط را تأليفات بسيارى است كه از آن جمله است :
1 - انس اللهفان من كلام عثمان بن عفان 2 - تحفة الصديق من كلام ابى بكر الصديق 3 - حدائق السّحر من دقائق الشعر اين كتاب بارها چاپ شده 4 - ديوان اشعار وطواط 5 - رسائل عربى 6 - رسائل فارسى 7 - عروض اشعار 8 - فصل الخطاب من كلام عمر بن خطاب 9 - ما جرى بينه و بين الزمخشرى 10 - مطلوب كل طالب من كلام على بن ابيطالب ( ع ) كه به چاپ رسيده . « 4 »
53 - رضى الدين نيشابورى ( - 598 ه . ق )
از مشاهير علما و شعراى عامّه است ، مدّتى مدّاحى الب ارسلان سلجوقى را نموده ،
هامش
( 1 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 2 ، ص 310 و فرهنگ ادبيات ، ص 231 .
( 2 ) . ر . ك : شخصيّتها ، ص 211 و سخنوران ، ص 347 .
( 3 ) . ر . ك : فرهنگ ادبيات ، ص 231 و مجمع ، ج 2 ، ص 655 .
( 4 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 2 ، ص 311 .