به خطيب حصكفى « 1 » ، يكى از فقهاء و دانشمندان و خطباى قرن پنجم و ششم شيعه است كه در فنون ادبيه دست داشته ، قصيدهء داليّهاى دارد كه در آن ائمهء اطهار را مدح گفته . « 2 »
او حدود سال چهارصد و شصت هجرى قمرى در حصكف از نواحى ديار بكر به دنيا آمد و بين سالهاى پانصد و پنجاه و يك تا پانصد و پنجاه و سه در ميافارقين وفات كرد . « 3 »
از جملهء آثار وى يكى ديوان اشعار و ديگرى مجموعهء خطب و رسائل اوست . « 4 »
48 - خنساء ( 575 م - 24 ه . ق )
ام عمرو ، تماضر ، دختر عمرو بن شهريد سليمه ، ملقّب به خنساء شاعرهء مضرية در سال 575 ميلادى متولد ، در خاندانى متنفذ و ثروتمند پرورش يافت . « 5 » او از شعراى مخضرمى است ، دو برادرش معاويه و صخر از رؤساى بنى سليم بوده و كشته شدند ، آنقدر در مرگ آنها زارى و ناشكيبائى كرد كه حدّ ندارد و در مرگ ايشان بسيار مرثيه گفت ، « 6 » او دومرتبه شوهر كرد و داراى فرزندانى شد كه همه شاعر و سلحشور بودند .
بعد از ظهور اسلام خود و پسرانش مسلمان شدند ، در جنگ قادسيه ( سال 14 ه . ق ) پسرانش را به شركت در آن جنگ تشويق نموده است و به مژدهء شهادت آنان بسيار شاد و شكرگزار گرديد وى در سال ( 24 ه . ق ) به سن 89 سالگى وفات كرد . « 7 »
ديوان شعرش كه همه مراثى است در بيروت به سال 1888 م طبع شده و به زبان فرانسه ترجمه گشته و اين ترجمه به سال 1889 م چاپ شد ؛ الأب لويس شيخو آن را بهطور كامل شرح و منتشر نمود و بعد بهطور مختصر در سال 1895 م بهعنوان انيس الجلساء فى شرح ديوان الخنساء آن را دوباره به طبع رسانيده است . « 8 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : وفيات ، ج 2 ، ص 314 و ريحانة ، ج 2 ، ص 50 .
( 2 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 2 ، ص 50 .
( 3 ) . ر . ك : وفيات ، ج 2 ، ص 317 و ريحانة ، ج 2 ، ص 51 .
( 4 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 2 ، ص 50 .
( 5 ) . ر . ك : عرب ، ص 54 .
( 6 ) . ر . ك : الاغانى ، ج 13 ، از ص 254 تا 274 .
( 7 ) . ر . ك : ريحانة ، ج 2 ، ص 162 ؛ بروكلمان گويد : تاريخ وفات وى را نمىتوان معيّن كرد .
( 8 ) . ر . ك : عرب ، ص 54 .