كنيد كه ناپسند است آنها كه از شما دلبستهتر به دنيا بودند مىبينيد كه رهايش كردهاند .
اى واى چه بسيار فريب نيرنگ او را خوردند به خيال اينكه مادر شيرده آنها است . و چه بسيار زيان ديدند دلبستگان به دنيا وقتى اين مادر ، قطع شير از آنها كرد .
55 - نقل شده كه امير المؤمنين ( ع ) وقتى گروه زيادى اطرافش را گرفته بودند فرمود از خدا بپرهيزيد هيچ كس را خدا بيهوده نيافريده كه بلهو اشتغال ورزد و نه او را رها خواهد كرد تا بتواند به كار ناپسند مشغول شود . هرگز دنياى خوشآيند در نظر او برابرى ندارد با آخرتى كه به آن بدبين است و نه آن كس كه فريب زر و زيور دنيا را خورده وقتى به پيشگاه پروردگار خويش رود نجات خواهد يافت .
56 - فرمود از آموختن علم خوددارى نكنيد كه موجب همبستگى برادران است .
علم موجب رفعت و بلندى مقام شخص گمنام مىشود ، و ترك علم باعث پست شدن فرد با شخصيت مىشود . ( علم را به پيكرى ميتوان تشبيه كرد ) كه سر آن تواضع است و چشمش دورى از رشك و حسد و گوشش فهم و زبانش صدق و قلبش حسن نيت ، و عقلش شناسائى نسبت بوسائل كارها است ، از نتايج علم تقوى و پرهيز از هوى و پيروى از هدايت و فاصله از گناهان و دوستى برادران و گوش فرادادن بعلماء و پذيرفتن از آنها است .
57 - ديگر از فوائد علم ، ترك انتقام هنگام قدرت و ناپسند شمردن اعمال زشت و پسنديدن پيروى حق ، و سخن راست و دورى از شادمانى و سرورى كه همراه با غفلت است و اجتناب از كارى كه موجب پشيمانى است . علم باعث افزايش عقل عاقل مىشود . دانشجو را آراسته بصفات پسنديده مىكند . مرد بردبار را امير و شخص فهميده را وزير مىكند . حرص را از بن مىكند ، و مكر و حيله را از ميان مىبرد و بخل و پستى را نابود مىكند هر وحشى غير مانوس را اسير انسان مىكند . و كسانى كه دير پيوندند نزديك مىكند .
58 - فرمود : عقل دو نوع است : 1 - عقل ذاتى . 2 - عقل تجربى و هر دو موجب بهرهمندى انسانند . كسى كه در گرو عقل است صاحب عقل و دين است و هر كه ناقد آنست سرمايهاش گناه و معصيت است . دوست هر كسى عقل اوست و دشمنش نادانى . عاقل كسى نيست كه خوبى را از بدى تمييز دهد ولى عاقل كسى است بتواند تمييز دهد بين دو بدى كدام بهتر است . همنشينى با عقلاء موجب افزايش شرف مىشود . عقل كامل بر سرشت بد غالب مىشود .
بر عاقل لازم است كه كارهاى زشت خود را در دين و نظر و راى و اخلاق و ادب مورد توجه قرار دهد يا بدل بسپارد و يا در دفترى بنويسد و سعى كند آنها را بر طرف نمايد .
بحار الأنوار ( ج 75 ) ( مواعظ امامان ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 7
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٧