شماره 42 چون خطبه همام است و دو مرتبه تكرار شده از ترجمه آن صرف نظر شد و همچنين شماره 43 .
44 - شخصى از امير المؤمنين ( ع ) تفسير مروت و جوانمردى را پرسيد فرمود اطعام اطعام و خبرگيرى از برادران و خوددارى از آزار همسايگان بعد اين آيه را قرائت نمود :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ
« 1 » .
45 - از سفارشهاى امير المؤمنين ( ع ) عامر شعبى گفت امير المؤمنين فرمود مردم اين جملات را از من گوش كنيد اگر بر پشت مركب خويش بنشينيد و طى طريق كنيد تا جايى كه مركب خود را از پا درآوريد چنين مطالبى را بدست نمىآوريد .
اميدوار نباشد كسى مگر خدايش را . و نترسد مگر از گناهش . و خجالت نكشد وقتى نميداند بدنبال آموزش برود . خجالت نكشد اگر سؤالى كردند از او و نميدانست بگويد نميدانم . بدان كه صبر نسبت بايمان مانند سر است نسبت به بدن بدن بدون سر ارزش ندارد . شنيدهام خداوند بيكى از پيامبران خود وحى كرد :
هيچ خانواده يا ساكنين خانه و يا اهل دهى نيست كه روش و راهى كه مورد پسند من است داشته باشند و بعد تغيير روش دهند و به راه نامطلوب گرايند جز اينكه من نيز تغيير روش مىدهم و آنچه آنها دوست دارند تبديل ميكنم به چيزى كه ناپسند آنها است و هيچ خانواده و ساكنين خانه و يا دهى نيستند كه روش ناپسندى دارند ولى تغيير داده به راه مورد پسند من روند جز اينكه منهم آنچه ناپسند آنهاست تغيير مىدهم و وصفى كه دوست دارند برايشان بوجود مىآورم .
46 - وصيت امير المؤمنين ( ع ) به كميل بن زياد گفت امير المؤمنين ( ع ) دست مرا گرفت و ميان صحرا برد . آهى سوزناك كشيد سپس فرمود : كميل بن زياد اين دلها جايگاه و ظرفند بهترين دل ، دلى است كه ظرفيتش بيشتر باشد . آنچه برايت توضيح مىدهم حفظ كن .
مردم سه دسته هستند : 1 - عالم ربانى . 2 - دانشجوى در راه نجات . 3 و مردم بىثباتى كه پيرو هر صدايند و بهر طرف كه باد بوزد تغيير جهت ميدهند از نور دانش استفاده نكردهاند و پايگاه محكمى ندارند .
كميل : علم بهتر از مال است . علم حافظ تو است و تو حافظ مالى ، علم با
هامش
( 1 ) - نحل ، 9 .