مجموعه آيات خلقت آسمان و زمين و ماه و خورشيد و برق و باران و ستارگان را گوشزد مىكند كه راهنماى بسوى خدا است .
هشام ، سپس دانايان را پند و اندرز داده و آنها را متمايل بآخرت نموده فرموده است :
وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ
« 1 » .
و فرموده است :
وَ ما أُوتِيتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَمَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ زِينَتُها وَ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى أَ فَلا تَعْقِلُونَ
« 2 » .
در هر دو آيه زندگى دنيا را بىارزش و حيات آخرت را پايدار و جاويد معرفى ميفرمايد .
سپس اى هشام ، نادانان را كه از عذاب خدا بيم ندارند ترسانيده است و فرموده :
ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ . وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ . وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ
« 3 » .
هشام ، خداوند توضيح داده كه عقل با علم است و فرموده است :
وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ
« 4 » اين مثلها را براى مردم مىزنيم و درك نميكند آنها را مگر دانايان و عالمان .
هشام ، سپس خداوند نادانان را سرزنش نموده و فرموده است :
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ
« 5 » . و فرموده است :
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ
« 6 » و فرموده است :
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ
« 7 » .
سپس كثرت را سرزنش نموده و فرموده است :
وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
« 8 » .
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
« 9 » .
مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ
« 10 » .
هامش
( 1 ) انعام : 32 ،
( 2 ) قصص : 60 .
( 3 ) صافات : 137 ، 138 ، 139 .
( 4 ) عنكبوت : 43 .
( 5 ) بقره : 165 .
( 6 ) انفال : 22 .
( 7 ) سورهء لقمان : 24 ولى در قرآنبَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَاست كه شايد راوى اشتباه كرده .
( 8 ) انعام 116
( 9 ) انعام : 37 .
( 10 ) سوره زمر : 30 .