را به بهترين وجه ادب مىآموزد فرموده است :
يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ ، تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً
« 1 » .
بواسطه عفت و خويشتندارى شخص جاهل خيال مىكند آنها ثروتمندند . تو آنها را از چهرهاشان مىشناسى هرگز از مردم درخواستى با اصرار ندارند .
64 - و فرمود : شخص غنى نخواهد بود مگر اينكه عفيف باشد و زاهد نخواهد بود مگر اينكه متواضع باشد و حليم نيست مگر اينكه سنگين باشد . بسلامتى قلب خود اعتماد نداشتهباش مگر اينكه دوست بدارى براى مؤمنين آنچه براى خود ميخواهى . در نادانى شخص همين بس كه مرتكب كارهاى نهى شده مىشود . و در عقل او همين بس كه از شرش در امان باشى . از نادانى و نادانان فاصله بگير . بپوشان از مردم آنچه را مايلى از تو بپوشانند كسى كه از در صفا با تو درآمده گراميش بدار . با همسايه خود رفتار نيكو داشتهباش . ملايم نما رفتار خود را و از آزار خوددارى كن ، از بداخلاقى ديگران چشمپوشى كن . تا وقتى ميتوانى سعى كن دست خود را بالاتر بدارى ( منظور در كمك كردن بمردم و گذشتهاى مالى است ) .
خود را آماده صبر كن نسبت به پيشآمدها و به خود قناعت را تلقين نما . اميد خود را متهم ساز ( و به آن تكيه مكن ) زياد بدعا بپرداز از حمله شيطان محفوظ ميمانى ، رقابت مكن در بدست آوردن دنيا و پيرو هواى نفس مباش . ميانهرو باش در همت . از دست عيبجو آسوده خواهى بود . راستگو نخواهى بود مگر اينكه پنهان كنى بعض از چيزهائى كه ميدانى .
از نادان چشمپوشى كن تا ياور تو عليه او زياد شود . سعى كن در عادات و اخلاق برجسته بر دشمن خود پيروز ميشوى سخن به حق بگو ، و خود را به متقين نزديك كن و از تبهكاران جدا شو . و از منافقين فاصله بگير . و مصاحبت با جنايتكاران نكن .
65 - فرمود : هنگام هر شدت بگو « لا حول و لا قوه الا بالله » حمايت خواهى شد بوسيله آن . و در هنگام هر نعمتى بگو « الحمد لله » نعمتت افزايش خواهد يافت . هر وقت كم روزى شدى بگو « استغفر الله » وسعت خواهى يافت .
سعى كن از راه روشنى كه پيچ و خم ندارد به روى كه از هدف و راه باز نمانى . مردم سه دسته هستند : 1 - عالم ربانى . 2 - دانشجوى در راه نجات . 3 - و اشخاصى كه همچون پشههاى ناتوان در مسير باد هستند ( راه صحيحى را براى خود تعيين نميكنند ) كليد بهشت صبر است . كليد شخصيت تواضع ، و كليد بىنيازى يقين است ، و
هامش
( 1 ) بقره : 273 .