پس از آن آسمانها و زمين را آفريد در شش روز . در حالى كه استيلا بر عرش داشت تا ملائكه متوجه شوند خداوند آنچه را مىآفريند به تدريج و بفهمند و استدلال نمايند به حدوث و آفريده بودن موجودات يكى پس از ديگرى . خداوند عرش را نيافريد به واسطه احتياج به آن ، چون از عرش بىنياز است و از هر چه آفريده و توصيف نمىشود به اينكه در جايى قرار دارد چون جسم نيست ، منزه است از صفات مخلوقات خويش .
اما اين فرموده خداوند
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
. خداوند خلق را آفريد تا آنها را بوسيله تكليف و عبادت بيازمايد نه آزمونى كه براى خودش امتحان و تجربه باشد . زيرا او خود عالم به تمام چيزها است . مأمون گفت عقده دلم را گشودى خدا عقده دلت را بگشايد يا ابا الحسن . سپس گفت يا ابن رسول الله معنى اين آيه چيست ؟
وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
.
حضرت رضا عليه السلام فرمود : پدرم نقل كرد از آباء گرام خود از على بن ابى طالب عليهم السلام كه فرمود : مسلمانان به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله عرض كردند يا رسول الله اگر به اجبار وادار كنى مردم را كه ايمان آورند عده ما زياد مىشود و بر دشمن پيروز مىشويم . فرمود : من كارى را از پيش خود انجام نمىدهم كه بدعتگذارم گزارم ، بدون اينكه دستورى به من رسيده باشد و زور و اكراهى ندارم .
خداوند اين آيه را نازل كرد كه يا محمد ( اگر بخواهد پروردگارت ، تمام مردم روى زمين ايمان مىآورند ) به صورت اجبار و اضطرار چنانچه اين ايمان اضطرارى را در آخرت با مشاهده كردن عذاب مىآورند . اگر چنين كارى بكنم ديگر استحقاق ثواب و ستايشى از طرف من نخواهند داشت . من مىخواهم آنها به ميل خود ، بدون اجبار ايمان بياورند تا شايسته مقام و لطف و سكوت دائم در بهشت شوند ( آيا تو مىخواهى وادار كنى مردم به زور ايمان آورند ) .
اما اين آيه
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ
. معنى آيه اين نيست كه ايمان آوردن را بر آنها تحريم نمايد . معنى آيه اينست ايمان نمىآورد هيچ كس مگر