پرسيدم مردى به كنيز خود كه مىخواهد او را آزاد كند و با او تزويج نمايد مىگويد تو را آزاد نمودم و آزاديت را مهر ازدواجت قرار دادم . فرمود : آزاد مىشود اگر خواست ازدواج مىكند و گر نه نمىكند اما اگر با او ازدواج نمود بايد يك چيزى به او بدهد و اگر بگويد با تو ازدواج كردم و مهر تو را آزاديت قرار دادم اين عقد ازدواج درست است ، اگر خواست به او چيزى مىبخشد .
پرسيدم از بردهاى كه قرارداد آزاد شدن دارد ( مكاتب ) و بين چند نفر مشترك است ، بعضى از آنها سهم خود را آزاد مىكنند ولى بعد مكاتب عاجز مىشود از انجام قرارداد چه بايد كرد ؟ فرمود : آزاد مىشود به واسطه همان مقدارى كه آزاد شده و بايد به كار وادارش كرد براى پرداخت حق بقيه .
پرسيدم شخصى غلام خود را مكاتبه مىكند ، بعد از قرارداد غلام مىگويد به من مقدارى از قرار دادم را ببخش و بقيه را زودتر بگير از براى تو است مكانم آيا حلال است ؟ فرمود : اگر به صورت هبه و بخشش باشد اشكال ندارد اما اگر بگويد كم كن تا زودتر بدهم صحيح نيست .
پرسيدم از بردهاى كه نصف قرارداد مكاتبه خود را پرداخته يا مقدارى از آن بعد مىميرد و فرزند و مال زيادى مىگذارد چه بايد كرد ؟ فرمود : اگر نصف را پرداخته باشد ، آزاد مىشود و بقيه آن را از مالش مىپردازند و ارث او متعلق به فرزندش هست .
پرسيدم مسلمان مىتواند با يك مجوسى در يك كاسه غذا بخورد و روى فرش او بنشيند يا در مسجدش و يا با او مصافحه كند ؟ فرمود : نه .
پرسيدم يك بردهاى كه مكاتبه شده است جنايتى انجام داده به گردن كيست ؟
فرمود : بر عهده مكاتب است .
از فطره ماه رمضان پرسيدم كه مكاتب بايد بپردازد يا بر كسى است كه با او مكاتبه نموده است و يا شهادتش پذيرفته است ؟ فرمود : فطره به عهده اوست و شهادتش پذيرفته نيست .
پرسيدم از شخصى كه نصف غلام خود را آزاد كرده با اينكه غلام صحيح است
بحار الأنوار ( احتجاجات ) ( فارسي ) — صفحة 252
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٥٢