خويشاوندى كردهاند كه من پناه به خدا مىبرم از چنين كارى خدا شاهد است كه پشيمان از ولايت عهدى حضرت رضا نيستم من از او تقاضا كردم كه خليفه باشد و من خود را خلع نمايم اما او نپذيرفت خدا مقدرات خود را انجام داد .
ولى انتخاب ابو جعفر محمّد بن علي نيز بواسطه عظمت و جلالت او بر تمام دانشمندان برترى علمى اوست نسبت به تمام علما با همين سن كوچكى كه دارد آرى شگفت انگيز همين است اميدوارم بعد براى مردم آشكار گردد كه او داراى چه شخصيتى است و بفهمند آنچه من صلاح ديدهام مصلحت همان بوده .
گفتند اين پسر گر چه به نظر تو خيلى بزرگ جلوه نموده هنوز كودكى است كه اطلاعى ندارد و وارد بعلم فقه دين نيست اجازه بده تربيت شود و دانش بياموزد آنگاه چنين كارى بكن . گفت من از شما بهتر اين خانواده را مىشناسم . اينها علم را از جانب خدا مىگيرند و به آنها الهام مىشود آباء و اجداد پاكش پيوسته بىنياز از علم و دانش ناقص بشر بودهاند اگر مايليد او را آزمايش كنيد تا آشكار شود آنچه براى شما توضيح دادم و بيان كردم در باره او .
گفتند : ما راضى هستيم كه او را آزمايش كنيم اجازه بده يك نفر را انتخاب كنيم كه در حضور شما از او سؤالهائى از مسائل دينى بنمايد اگر از عهدهى جواب برآمد ما اعتراضى نخواهيم داشت و براى تمام مردم آشكار مىشود كه شما انتخاب بجا كردهايد در صورتى كه فرو ماند ديگر ما از بحث و گفتگو و ناراحتى در اين مورد آسوده خواهيم شد . مأمون گفت بسيار خوب تعيين وقت و شخص با شما هر وقت مايليد قرار بگذاريد .
مرخص شدند و پس از مشورت قرار گذاشتند كه يحيى بن اكثم را كه آن روز قاضى القضات بود براى سؤال دعوت كنند و از او بخواهند سؤالى انتخاب كند كه جوابش را وارد نباشد . يحيى بن اكثم را پنهانى ديدند و به او وعده جايزههاى زيادي از اشياء گرانبها دادند . پيش مأمون برگشتند و تقاضا كردند كه روزى را براى آزمايش تعيين كند ، قبول كرد .
بحار الأنوار ( زندگانى حضرت جواد و عسكريين ع ) ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦٤