بفهمد كه لذتهاى دنيوى در نزد ائمه عليهم السلام شبيه اين خيالات است چنانچه شخص در خواب چيزهائى را مىبيند كه لذت مىبرد مثل بيدارى به همين جهت پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم ميفرمايد : « الناس نيام اذا ماتوا انتبهوا » مردم خوابند وقتى مردند بيدار ميشوند . سوم - اينست كه امام عليه السّلام صورت لذتهاى روحانى كه دائما در آن هستند به مقدار فهم و درك او به اين شكلها نشانش داد چون او در خواب عميق و غفلت زيادى بود از درك مقام عارفين چنانچه در خواب علم را به صورت آب صاف و يا شير و مال دنيا را به صورت مار و عقرب و چنين چيزها ميبينند اين وجه شبيه وجه دوم است كه مطابق با ذوق حكماء و فلاسفه است . چهارم - وجهى كه در بعضى كتابها نوشته شده به اين صورت كه نشأت مختلف است و حواس در مورد درك آنها متفاوت هستند چنانچه پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و إله جبرئيل و ساير ملائكه را ميديد ولى صحابه نميديدند و امير المؤمنين عليه السّلام ارواح را در وادى السلام و حبه « 1 » و ديگران نميديدند ممكن است تمام اين امور در
بحار الأنوار ( زندگانى حضرت جواد و عسكريين ع ) ( فارسي ) — صفحة 116
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١١٦
هامش
( 1 ) حبة بن جوين عرنى از خواص اصحاب امير المؤمنين عليه السلام است حديث او را وادى السلام در كافى ج 2 ص 243 چنين نقل مىكند :
گفت با امير المؤمنين عليه السلام از كوفه خارج شديم بوادى السلام رسيد آنجا ايستاد مثل اينكه با گروهى مشغول صحبت است منهم ايستادم آنقدر كه خسته شدم نشستم از نشستن نيز ملول گرديدم باز حركت كردم آنقدر ايستادم كه خسته شدم باز نشستم تا به مقدارى كه ملول شدم بعد حركت كردم ؟ دايم را جمع نمود ، گفتم يا امير المؤمنين دلم به حال شما سوخت اين قدر كه ايستادى يك ساعت استراحت كن ردايم انداختم تا بنشيند فرمود حبه اين انس و الفت مؤمن است با يك ديگر عرضكردم آقا آنها همچنين هستند فرمود آرى اگر پرده از چشم تو برداشته شود خواهى ديد كه دسته دسته با هم نشستهاند و مشغول صحبت هستند عرضكردم آقا اينها جسم هستند يا روح فرمود روح هستند هر مؤمنى كه در هر گوشه زمين از دنيا برود بروح او ميگويند برو بوادى السلام اين سرزمين بقعهاى از جنت عدن است .