آن مرد گفت : در صورتى كه مزرعه را به وى تحويل دهم ، آيا او مىتواند چيز ديگرى از من درخواست كند ؟
امام عليه السلام فرمود : آرى ! او حق دارد تمام محصولات كشت خودش و آنچه هنگام خريد تو در آنجا بوده ، ازتو بگيرد و تو بايد همهء آنها را به وى بپردازى . مگر آنچه خود كشت كردهاى كه يا بايد قيمت آن به تو پرداخت شود يا تا هنگام برداشت آن به تو مهلت دهد ولى مىتواند به تو مهلت ندهد و قيمت آن را به تو بپردازد و كشت ، مال خودش باشد .
رزيق گفت : فدايت گردم ! اگر اين مرد در زمين درخت كاشته يا ساختمان ساخته باشد ؟
امام عليه السلام فرمود : يا قيمت آن را مىگيرد يا آنچه احداث كرده ، از جا مىكَنَد و برمىدارد .
گفتم : فدايت گردم ! اگر در آن زمين ساختمان يا درختى بوده است و اين مرد ساختمان را خراب كرده يا درخت را كنده باشد . در اين صورت چه بايد بكند ؟
امام عليه السلام فرمود : آن را به صورت نخست بازمىگرداند يا قيمت آن را به صاحب زمين مىپردازد ، وقتى كه همهء غلاتى را كه از زمين برداشت نمود ، به صاحبش بازگرداند و ساختمان و درخت و هر تغييرى را به حالت نخست بازگرداند يا قيمتش را پرداخت نمود ، بر صاحب زمين واجب است تمام اموالى را كه براى اصلاح زمين هزينه كرده به او بپردازد ؛ همانند قيمت درخت يا ساختمان و هزينههاى اصلاح مزرعه و دفع آفات از آن همه به وى پرداخت مىشود . »
1457 - 32670 - ( 2 ) در كتاب دعائم الاسلام آمده است كه : « شخصى دختر بچه كنيزى از پدرش را فروخت و پدرش معامله را نپذيرفت . على عليه السلام در اين باره حكم كرد كه كنيزك به صاحبش تحويل شود و فروشنده پول دريافتى را بازگرداند . »
باب 5 خريد و فروش اموال يتيم توسط ولىّ
1458 - 32671 - ( 1 ) ابن رئاب مىگويد : « از امام موسى بن جعفر عليهما السلام سؤال كردم :
يكى از خويشاوندان من بدون وصيت درگذشت و از خود كودكان صغير و تعدادى كنيز و غلام بر جاى گذاشت . نظرتان دربارهء خريدن كنيزهاى آنان و صاحب فرزند شدن از آن كنيزان و فروش آنها چيست ؟