1448 - 32661 - ( 10 ) از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال شد كه : « آيا خريد كالا از فردى كه مىدانيم خيانت يا سرقت يا ظلم مىكند ، جايز است ؟ امام عليه السلام فرمود : در صورتى كه معلوم نباشد مال خريدارى شده از راه خيانت يا ظلم يا سرقت به دست آمده است ، خريد كالا از او اشكالى ندارد . ولى اگر معلوم باشد كه آن كالا را از راه خيانت يا ظلم يا سرقت به دست آورده است ، خريد و فروش جايز نيست . كسى كه مال حرامى را خريدارى كند ، خداوند عذر او را نمىپذيرد ؛ زيرا مالى را خريدارى كرده كه براى او حلال نبوده است . »
1449 - 32662 - ( 11 ) على بن جعفر از برادرش امام موسى بن جعفر عليهما السلام نقل مىكند كه از آن حضرت پرسيدم :
« مردى كنيزى را ربوده و آن را فروخته است . آيا كسى كه كنيز را مىخرد ، مىتواند با او نزديكى كند ؟
امام عليه السلام فرمود : اگر خبر دهد كه آن كنيز ربوده شده است ، نزديكى با او براى خريدار جايز نيست ، ولى اگر معلوم نباشد اشكالى ندارد . »
1450 - 32663 - ( 12 ) ابن ابى نجران از بعضى از اصحابش از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه آن حضرت فرمود :
« كسى كه مالى را كه مىداند سرقتى است خريدارى كند ، در ننگ و گناه آن شريك است . »
1451 - 32664 - ( 13 ) محمد بن مسلم از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : « كسى كه از گروهى طعام خريدارى كند در حالى كه آنان رضايت ندارند ، در روز قيامت مقدارى از گوشت بدن او چيده خواهد شد . »
1452 - 32665 - ( 14 ) مسعدة بن صدقه از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه : « شنيدم آن حضرت مىگويد : هر چيزى براى تو حلال است مگر آنكه علم به حرمت آن پيدا كنى . در اين صورت آن را ترك كن - مانند لباسى كه آن را خريدهاى - در حالى كه احتمال دارد سرقتى باشد . يا عبدى در اختيار توست ولى احتمال مىدهى آزاد باشد و خود را فروخته يا خدعه زده و فروخته شده يا قهر كرده است ، يا زنى در اختيار توست و احتمال مىدهى خواهرت يا دختر رضاعى تو باشد . همهء اشيا به همين صورت هستند مگر آنكه خلاف آن براى تو آشكار شود يا بيّنه بر آن اقامه گردد . »
در احاديث باب ( 86 ) ابواب جهاد ( ج 16 ) ، احاديثى مناسب اين روايت گذشت .
و در احاديث باب ( 3 ) حرمت خريد و فروش خمر و باب ( 12 ) حرمت خريد و فروش مردار ( ج 22 ) رواياتى ذكر شد كه دلالت بر عدم جواز خريد و فروش كالايى كه ملك انسان نيست ، داشتند .
و همچنين در احاديث باب 3 و 4 همين بخش ، رواياتى به همين مضمون خواهد آمد . و در روايت محمد بن قاسم ( حديث 47 از باب 7 از ابواب كتاب وديعه ) باب وجوب ردّ امانت به صاحب آن - اعم از اينكه فاجر باشد يا نيكوكار - خواهد آمد كه امام عليه السلام از فروش امانت منع مىكند ؛ زيرا انسان مالى را فروخته است كه مالك آن نيست .
و در برخى از روايات باب ( 1 ) از ابواب احياء موات ج 23 ، رواياتى وجود دارد كه بر همين مطلب دلالت دارد .
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 823
مساهمون: السيد البروجردي
ص٨٢٣