و طبقهء پايين از نيازمندان و بيچارگان به همهء مردم نيازمندند و در راه خدا آسايش همهء آنها تأمين است و همهء مردم بر امير حق دارند به همان اندازهاى كه وى حق دارد و امير از عهدهء حقى كه خدا بر او لازم كرده است ، بيرون نمىآيد مگر با اهتمام بدان و درخواست كمك از خداوند و آماده نمودن خويش بر التزام به حق - خواه موافق ميلش باشد يا مخالف آن .
آنچه براى حاكم شايسته است دربارهء نظاميان تأمل كند
بردبارترين ، دانشمندترين ، سياستمدارترين و خوشاخلاقترين نظاميان را از نظر خود به فرماندهى آنان برگزين . كسى كه بسيار دير خشمگين مىشود ، به سرعت پوزش مىپذيرد و با ناتوانان مهربان است و در درخواست از نيرومندان پافشارى نمىكند . كسى كه زورگويى او را خوشحال نمىكند و ناتوانى او را باز نمىدارد . و به سراغ صاحبان فهم و دين و با پيشينهء نيكو برو و پس از آن ، شجاعان آنها را برگزين . اينگونه افراد در بردارندهء بزرگى و شعبهاى از عزت و راهنمايىكننده بر خوشبينى به خداوند و ايمان به وى هستند .
سپس در نبودشان به كارهاىشان بپرداز ؛ آن كارهايى را كه پدر در نبود فرزندش به عهده مىگيرد . و هرگز بخششهايت به آنان را پيش خود بزرگ نشمار و انجام هيچ لطفى به آنان را كوچك به شمار نياور ؛ زيرا آنچه از تو به آنان رسد ، از آن بهرهمند مىشوند - هر چند اندك باشد . و پرداختن به كارهاى بزرگشان تو را از پرداختن به كارهاى كوچكشان بازندارد ؛ زيرا كار كوچك جايگاهى دارد كه از آن بهره برده مىشود و كار بزرگ جايگاهى دارد كه از آن بىنياز نمىشود .
و آنان بايد برگزيدهترين و بلندمرتبهترين رعيت نزد تو باشند و در يارى آنان فرونگذار و در عطاى آنان به مقدارى بيفزا كه خود و خانوادهشان در رفاه و آسايش باشند تا تمام همتشان در جهاد با دشمنان تو به كار گرفته شود و جز آن همتى نداشته باشند . و با احسان و نيكى و مراقبت زيبا ، بسيار خود را به آنان عرضه و با آثار نيك دربارهء آنان ، آن را ثابت و استوار و با مهربانى قلبهاىشان را به خود مهربان كن ؛ زيرا برترين روشنى چشم براى حاكمان ، برقرارى امنيت در شهرها و آشكار شدن دوستى سپاهيان است . پس هنگامى كه سپاهيان اينگونه شدند ، سينههاىشان سالم ، چشمانشان پاك و تعهدشان نسبت به فرماندهانشان افزايش مىيابد .
نظاميان را تنها به غنيمتهاىشان واگذار نكن بلكه پس از هر غنيمتى از طرف خود بخششى به آنان هديه كن تا به وسيلهء آن ، آنان را وامدار گردانى و آنها را به مثل آن فراخوان باشى و هيچ نيرو و قدرتى نيست مگر به وسيلهء خدا . و شجاعان و دلاوران را به هر جايزه و بخششى مخصوص گردان
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 623
مساهمون: السيد البروجردي
ص٦٢٣