آن دميده است . شاخههايش از پشت ديوار بهشت ديده مىشود و زيورآلات بار مىدهد و زيورها بر دهان آنها آويزان است ؛ و مقصود از « ى » ، يدِ قدرت و دست توانمند خداست كه بر بالاى سر آفريدههايش گسترده است [ آرى ] پاك و برتر است خداوند از همهء شريكهايى كه براى او قائل مىشوند ؛ اما « كَلِمن » ؛ يعنى : خدا [ با حضرت آدم عليه السلام ] سخن گفت . پس « كاف » سخن خداست كه براى كلمات خدا جايگزينى نيست و به جز او پناهگاهى نمىيابى ؛ « لام » اجتماع اهل بهشت در ديدار و تحيت و سلام و نكوهش اهل دوزخ نسبت به يكديگر است ؛ « ميم » پس فرمانروايى زوالناپذير خدا و دوام فناناپذير اوست ؛ « نون » پس نون و القلم و آنچه مىنويسند ، است و قلم ، قلمى از نور و كتابى از نور در لوح محفوظ است كه مقربان آن را مشاهده مىكنند و شهادت خدا كافى است ؛ اما « سعفص » پس مقصود از « صاد » صاع « 1 » در مقابل صاع و فصّ « 2 » در برابر فصّ است ؛ يعنى پاداش در برابر پاداش و هرگونه رفتار كنى ، پاداش مىگيرى ؛ زيرا خداوند ظلم به بندگان را اراده نمىكند ؛ اما « قرشت » يعنى گرد آمدن آنان ، پس حشر و نشر آنان در قيامت مقصود است . آنگاه ميان آنها به حق داورى مىكند و به آنان ستم نمىشود . »
ابان از انس از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روايت كرده كه فرمود : « تفسير ابى جاد را فراگيريد ؛ زيرا همهء شگفتىها در آن است . . . . »
ادامهء اين حديث بدون كمترين تفاوتى ، همانند حديث پيشين است .
945 - 32158 - ( 3 ) در كتاب المعانى روايت شده كه شمعون به پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد : « به من خبر بده كه ابوجاد و هوز و حطى و كلمن و سعفص و قرشت و كتب چيست ؟ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : ابوجاد ، كنيهء آدم عليه السلام است كه از خوردن ميوهء درخت خوددارى كرد ، آنگاه شيفتهء آن گرديد و خورد .
و « هوز » ، از آسمان سقوط كرد و به زمين فرود آمد .
و « حطى » ، گناه او را فرا گرفت .
و « كلمن » ، سخن خداست .
و « سعفص » ، خداوند مىفرمايد : صاع در برابر صاع و هرگونه رفتار كنى ، پاداش مىبينى .
و « قرشت » ، به گناهانش اعتراف كرد . آنگاه برايش آمرزيده شد .
و « كتب » ، پس خداوند دو هزار سال پيش از آفريدن آدم عليه السلام در لوح محفوظ ( نزد خود ) نوشت كه آدم عليه السلام از خاك و عيسى عليه السلام بدون پدر آفريده شدهاند و در تأييد آن [ اين آيه را ] نازل فرمود : همانا مَثَل عيسى نزد خداوند همانند مَثَل آدم است كه او را از خاك آفريد .
شمعون گفت : راست گفتى اى محمد ! »
946 - 32159 - ( 4 ) جميل بن دراج و ( ديگران ) از امام صادق عليه السلام روايت مىكنند كه فرمود : « پيش از آنكه مرجئه در مورد فرزندانتان ( جوانانتان ) از شما پيشى گيرند ، در آموزش حديث به آنان شتاب كنيد . »
هامش
( 1 ) . صاع ، واحد وزن برابر سه كيلوگرم است .
( 2 ) . فص به معناى نگين انگشتر و رشحات آب و . . . آمده است .