929 - 32144 - ( 19 ) در كتاب الاحتجاج در ضمن پرسشهاى زنديق از امام صادق عليه السلام آمده است :
« مرد زنديق گفت : از جادوگرى به من خبر ده كه اصل آن چيست و چگونه جادوگر بر كارهاى شگفتآورى كه گفته مىشود و انجام مىدهد ، قدرت دارد ؟
امام عليه السلام فرمود : جادوگرى انواع گوناگونى دارد . يك نوع آن همانند علم پزشكى است ، همانگونه كه پزشكان براى هر دردى دارويى قرار دادهاند به همين گونه جادوگرى براى هر صحتى آفتى و براى هر تندرستى بيمارى و براى هر معنايى حيلهاى انديشيده است ؛ گونهء ديگر جادوگرى شتاب و سرعت و نوعى بازى و سبكى است ؛ نوع ديگر آن چيزهايى است كه دوستان شيطانها [ جنيان ] از آنها مىگيرند . مرد زنديق پرسيد : شيطانها [ جنيان ] از كجا جادوگرى مىدانند ؟
امام عليه السلام فرمود : از همان راهى كه پزشكان ، علم طب مىدانند . بخشى از آن تجربه است و برخى مهارت و ممارست است .
زنديق گفت : دربارهء دو فرشته - هاروت و ماروت - و دربارهء سخن مردم كه آنها به مردم جادوگرى آموزش دادند ، چه مىگويى ؟
امام عليه السلام فرمود : آن دو محل آزمايش وجايگاه فريفتن هستند . تسبيح آنان امروز اين است : اگر انسان فلان كار را انجام دهد ، فلان نتيجه را مىگيرد . و اگر فلان چيز را به كارگيرد ، فلان طور مىشود و به همين صورت همهء گونههاى جادوگرى را ذكر مىكنند ، پس آنچه را مىگويند مردم از آنها مىآموزند . آنگاه آنها به مردم مىگويند ، همانا ما آزمايش هستيم ، پس آنچه به زيان شماست و سودى به حالتان ندارد ، از ما نياموزيد .
زنديق گفت : آيا جادوگر مىتواند با جادوگرى ، شخصى را به شكل سگ يا الاغ يا حيوان ديگرى درآورد ؟
امام عليه السلام فرمود : او ناتوانتر و ضعيفتر از آن است كه آفرينش خداوند را تغيير دهد . قطعاً كسى كه تركيب و تصوير و تغييراتى را كه خداوند ايجاد كرده است باطل كند ، شريك او در آفرينش خواهد بود . خداوند بسيار بزرگتر و بلندمرتبهتر از آن خواهد بود كه شريكى داشته باشد . اگر جادوگر توان كارهايى را كه گفتى داشته باشد ، پيرى ، آفت و بيمارى را از خود دور و از سفيد شدن موهاى سرش جلوگيرى و فقر و تنگدستى را از خانهاش بيرون مىكرد .
و به تحقيق از بزرگترين افسونگرى ، سخنچينى است كه با آن ميان دوستداران جدايى افكنده و ميان دوستان مخلص و صميمى دشمنى ايجاد و به وسيلهء آن خونها ريخته مىشود و خانهها ويران مىگردد و پردهها برداشته مىشود و سخنچين ، بدترين كسى است كه بر زمين گام برمىدارد .
صحيحترين سخن دربارهء جادوگرى اين است كه آن همانند پزشكى است . همانا بر اثر افسون ، جادوگر ، شخصى از آميزش با زنان ناتوان مىشود . آنگاه پزشك او را به شيوهء ديگرى معالجه مىكند و او بهبود مىيابد . »
در حديث سفارشهاى پيامبر صلى الله عليه و آله به على عليه السلام گذشت : « اى على ! ده گروه از اين امت به خداى بزرگ كافر شدند : سخنچين و جادوگر . . . . »
« 1 » در حديث عبدالعظيم گذشت : « بزرگترين گناه كبيره شرك به خدا . . . و جادوگرى است ؛ زيرا خداوند عز و جل مىفرمايد : و قطعاً دانستند كه هر كس آن را بخرد ، در آخرت بهره و نصيبى ندارد . » « 2 »
هامش
( 1 ) . باب 4 بابهاى فضيلت زكات ، حديث 3 .
( 2 ) . باب 11 بابهاى مبارزه با نفس حديث ، 12 و 16 .