و بنگر ساير احاديث باب 8 و باب 20 از بابهاى پوشاك و باب 18 از بابهاى حيوانات را كه با موضوع بحث تناسب دارد ؛ به ويژه حديث ابان كه در آن آمده است : « ولى مال متعلق به خداست ، كه نزد اشخاص به امانت مىگذارد و به آنان اجازه مىدهد در حدّ متوسط بخورند ، بياشامند ، بپوشند ، ازدواج كنند و مركب سوار شوند . . . . »
« 1 » و در حديث مسعده از امام صادق عليه السلام گذشت : « . . . آنان را از اسراف و سختگيرى بازداشت بلكه حد متوسط ميان اين دو [ را به آنان دستور داد ] ، نه اينكه همهء اموالش را ببخشد و آنگاه دعا كند كه خداوند به او روزى دهد ؛ كه دعايش مستجاب نمىشود . . . و كسى كه خداوند مال بسيارى به او ارزانى كرده ، پس آنها را مصرف كند و آنگاه به درگاه خداوند روى آورد و دعا كند كه پروردگارا به من روزى بده ! پس خداوند مىفرمايد : « آيا روزى گسترده به تو ندادم ، پس چرا ميانهروى نكردى ، آنگونه كه به تو دستور دادم ؟ » « 2 »
در باب آينده ، مطالب مناسب با اين بحث خواهد آمد .
و در حديث معتب خواهد آمد : « اى معتب ! نيمى از غذاى خانوادهء مرا از جو و نيم ديگر از گندم قرار بده . البته خداوند تعالى مىداند كه من مىتوانم به خانوادهام از گندم مرغوب غذا دهم ولى دوست دارم خداوند مشاهده كند كه من در زندگى به خوبى اندازهگيرى و برنامهريزى مىكنم . » « 3 »
و در حديث علوان خواهد آمد : « اندازهگيرى و برنامهريزى ، نيمى از زندگى است . » « 4 »
باب 21 در آنچه بدن را اصلاح مىكند ، اسراف نيست
468 - 31684 - ( 1 ) اسحاق بن عبد العزيز از برخى شيعيان روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « ما در راه مكه بوديم كه تصميم به احرام گرفتيم . پس داروى حمام استفاده كرديم ، ولى از نخالههاى آرد چيزى همراه نداشتيم ، تا پس از استفاده از نوره ، به بدنمان بماليم ، از اين رو ناچار آرد به بدنمان ماليديم .
راوى مىگويد : از اين سخن امام عليه السلام حالتى به من دست داد كه خداوند به آن آگاه است . امام عليه السلام [ با مشاهدهء اين حالت در من ] پرسيد : آيا از اسراف بيمناكى ؟
گفتم : آرى !
امام عليه السلام فرمود : در آنچه كه بدن را اصلاح مىكند ، اسراف نيست . چه بسا من دستور مىدهم آرد الك شده را با روغن زيتون مخلوط كنند و آن را به بدنم مىمالم . همانا اسراف در چيزى است كه
هامش
( 1 ) . ب 18 حيوانات ، حديث 4 .
( 2 ) . 22 / ب 17 طلب روزى ، حديث 14 ( 31543 ) .
( 3 ) . 23 / ب 48 مستحبات تجارت ، حديث 6 .
( 4 ) . ب 9 ازدواج ، حديث 30 .